• Trök

    Het is noe angerhalf jaor geleje det miene lètste Modertaal in de gezèt sjtóng. Ellie en ich höbbe d’r aan mótte winne. Wae neet allein. Tot op de daag van vandaag waere we aangesjpraoke door laezers mèt: ‘Ich mis die sjtökskes op dinsdig nog altied.’ Neet det we daovan naeve de sjoon gaon loupe, mer het duit ós waal get. Het haet aeve gedoerdj väör ich in de gate haaj det ich het sjrieve van mien sjtökskes zelf ouch misdje. Wie ich dao mèt Ellie äöver kaldje, zag het: ‘Waat hèltj dich taege?’ Ich mót Ellie waal vraemdj höbbe aangekeke, want het zag: ‘Mankeertj dich get? Doe trèks ein gezicht ofs se neet tot drie kins tèlle.'

    'Waat bedoels se mèt "taegehaoje?"' vroog ich. Ellie sjödje de kop wie het altied duit as het wiltj zègke: Mèt zoeë eine mós se getrouwdj zeen! ‘Ja,' zag het. 'Ich bedoel precies waat ich zègke wil. As doe gaer sjtökskes sjriefs, mós se det gewuen doon. Nemes zal het dich verbeje. En ich al zeker neet. Dan bliefs se teminste braaf.’ Noe waas het weer tied väör Ellie vraemdj aan te kieke. ‘En dan?’ vroog ich. ‘As ich ein verhäölke aaf höb? Mót ich d’r dan mèt naeve de däöre sjoeëje en het äöveral persuenlik väörlaeze?’ Väör ein kwartje?'

    Eder huwelik haet van die momente det man en vrouw naeve ein door kalle. Det neem ich teminste aan. ‘Jóng toch,’ zag Ellie. 'Aaf en toe bès doe net ein wölle möts. Mót ich dich noe alles väörzègke. Doe höbs ein website. As se dao eder waek eine noewe kolumn op zits, weite de miense dich gauw genóg te vinje. As ze dich teminste nog wille laeze.’ Dao zoot get in. Eigelik waas miene website ram oet de tied, volgens oze zoon. Hae zooj waal ein noew site make, as ich gedöldj haaj teminste. Óngertösse mós ich mer naodinke äöver wie ich het precies wool höbbe. Het waas aeve wachte, mer dan höbs se ouch get. Vanaaf noe kintj gae dus edere dinsdig ein noew sjtökske Modertaal laeze op dees website. Vanaaf december.

    Haelen, 2017, waek 48

  • Column 1

    Groeët

    Dae niks van het leaeve meuktj, haet gein laeve. Det waas de liefsjpreuk van eine miens dae allang is begrave. Ellie en ich höbbe die wiesheid altied in de praktijk probere te bringe. Daoväör zeen ouch klein dinger väör ós ein fiëst waerd. Beväörbeeldj de lètste daag det we Cas, oos jóngste kleinkind, eder week thoes haje. Veer jaor lang pese wae vriedes op hem. Noe hae veer waertj, geit hae vanaaf gister nao de basissjoeël. Zelf hèltj hae het op 'De groeëte sjoeël'. Groeët zeen tèltj in ein kinjerlaeve hiel erg. Gek is det eigelik. As se einmaol groeët bès, zoojs se dök weer klein wille zeen. Efeng. Ellie en ich haje ós väörgenaome väör van de lètste daag ein klein fiëst te make. Cas moch zelf keze. Hae wool mèt ós nao de bos. We ginge langs de Luebaek.

     

    Dao loge versjillendje buim äöver de sjmale paad. Cas vlaog dao äöverhaer. Opa en oma móste natuurlik door hem geholpe waere. Hae haaj het mer drök mèt ós en ieverdje zich wie eine jónge hóndj. We kwome oet bie de beroemdjste berg van de gemaendje woeë half Midde-Limburg oeët haet gepicknicktj. Of gezjwómme, ónger in de baek. De Litsberg in Nunhem. Väör ein kindj van veer ein prachtige oetdaging. Väör zien opa en oma ouch. Cas ging allein nao ónger en ouch weer ómhoeëg. Det is gewèrktj väör de korte beinkes van eine veerjäörige. Ellie en ich ginge d'r väörzichtig achteraan. Det is väör de aoj knäök van ein paar bejaarde nog helder gewèrktj. We kuumdje kwansies wie ein paar roestige krottemäöles.

     

    Wie we bekans baove wore, deje Ellie en ich of het echt neet mier ging. Cas sjtook zien klein hendjes oet en trok ós ómhoeëg. Hae gruudje van gruetsigheid. Efeng, het waerdje eine prachtige daag. Saoves zag hae taege zien moder det hae hiel, hiel meug waas. Ze vroog wie det kwoom. Dao waas hae hiel dudelik in. 'Ich höb in de bos twië miense de berg op en aaf mótte helpe!' Het veel mich nog mèt det hae neet kaldje äöver 'aoj miense.'

     

  • Groeët

    Dae niks van het leaeve meuktj, haet gein laeve. Det waas de liefsjpreuk van eine miens dae allang is begrave. Ellie en ich höbbe die wiesheid altied in de praktijk probere te bringe. Daoväör zeen ouch klein dinger väör ós ein fiëst waerd. Beväörbeeldj de lètste daag det we Cas, oos jóngste kleinkind, eder week thoes haje. Veer jaor lang pese wae vriedes op hem. Noe hae veer waertj, geit hae vanaaf gister nao de basissjoeël. Zelf hèltj hae het op 'De groeëte sjoeël'. Groeët zeen tèltj in ein kinjerlaeve hiel erg. Gek is det eigelik. As se einmaol groeët bès, zoojs se dök weer klein wille zeen. Efeng. Ellie en ich haje ós väörgenaome väör van de lètste daag ein klein fiëst te make. Cas moch zelf keze. Hae wool mèt ós nao de bos. We ginge langs de Luebaek.

    Dao loge versjillendje buim äöver de sjmale paad. Cas vlaog dao äöverhaer. Opa en oma móste natuurlik door hem geholpe waere. Hae haaj het mer drök mèt ós en ieverdje zich wie eine jónge hóndj. We kwome oet bie de beroemdjste berg van de gemaendje woeë half Midde-Limburg oeët haet gepicknicktj. Of gezjwómme, ónger in de baek. De Litsberg in Nunhem. Väör ein kindj van veer ein prachtige oetdaging. Väör zien opa en oma ouch. Cas ging allein nao ónger en ouch weer ómhoeëg. Det is gewèrktj väör de korte beinkes van eine veerjäörige. Ellie en ich ginge d'r väörzichtig achteraan. Det is väör de aoj knäök van ein paar bejaarde nog helder gewèrktj. We kuumdje kwansies wie ein paar roestige krottemäöles.

    Wie we bekans baove wore, deje Ellie en ich of het echt neet mier ging. Cas sjtook zien klein hendjes oet en trok ós ómhoeëg. Hae gruudje van gruetsigheid. Efeng, het waerdje eine prachtige daag. Saoves zag hae taege zien moder det hae hiel, hiel meug waas. Ze vroog wie det kwoom. Dao waas hae hiel dudelik in. 'Ich höb in de bos twië miense de berg op en aaf mótte helpe!' Het veel mich nog mèt det hae neet kaldje äöver 'aoj miense.'

  • Mauris sit amet2

Koreaanse nachte (fragment)

Papkolonie. Dae naam deej de wörkelikheid gein óngeliek aan. Aete waas, op baeje nao, het belangriekste waat we te doon haje op eine daag. Ich zoot aan ein lang taofel mèt hiel väöl anger kinjer, want ich waas neet de insigste dae van de sjoeëlarts aan mós sjterke in Bunde. Van sommige hoeshaojes wore waal drie of veer kinjer dao. We wore nao laeftied opgedeildj in groepe, jónges en maedjes natuurlik apaart.

   Oos leiding wool mèt alle geweldj eine echte groep van ós make. Alles mós tot vervaeles toe same: aete, wasse, sjlaope, sjpele. Ich waas thoes kindj allein tösse veer groeëte en waas neet gewindj väör de ganse daag mèt anger kinjer op te trèkke. Mien plaats thoes sjtóng vast, hie mós ich ze bevechte. Det mook mich sjoew. Zoeëväöl anger jónges óm mich haer, vraemdje jónges, waas ein regelrechte bedreiging.

   Miene groep heet ‘de Merels’, eine belachelike naam, want ich veuldje mich geine maerel en wool het neet waere ouch neet.

   Thoes ging in mien herinnering sjteeds mier op ein paradies lieke, al sjnee het dreige van pap, det ich nao de mien mós, nog altied as ein gekarteldj mets dwaers door mien gemood. Dae sjrik waas mèt het zoer van pap ziene machteloze gif in mien zeel geëtstj. Dao kwoom geine sjliet op, ouch neet mèt zès waeke papkolonie woeë ich det saort kopzörg eigelik mós vergaete.

   Wie mien vader mich op de sjtasie in Bunde aafzat, waerdje ich mèt ein klócht anger kinjer die geliek aankwome mèt paerd en ker opgehaoldj. Koffers en tasse ginge op de ker en de noew lichting ‘koloniste’ sjtiefeldje dao aan weerskenj in ein rie zjwiegendj naeve op, richting Overbunde. Het raegeldje wie ein biëst, de zón zooj zich dae ganse zomer kwaolik laote kieke. Óngerwaeges kwome we gein miens taege. De ónbekindje waeg, vol ónzekerheid, trok zich lank.

   Op het lètst kwome we door ein saort park. Door de hoeëg, dónker buim zoog ich het kloeëster mèt de zjwaor väördäör opdoeme door de sjlaagraegel. Ziepnaat ginge we nao binne, ich waas de lètste en de port veel mèt zónne sjlaag achter mich toe det ich sjlap waerdje op de bein.

   Het tot dan half sjlaopendj bezej det ich väör zès waeke gevange zooj zitte tösse wildjvraemdje waas in eine kier klaorwakker en leet mich gein moment mier los. Ómdet ich neet äöver zónne lange tied haer kós kieke, leek die zès waeke laeveslang.

   Alle ruumdjes woeë we mochte kómme, sjlaopzale, aetzale, waszale, wore hoeëg, dómpig en sjteriel, de sjtildje waas hier en meister. Overbunde leek ierder ein rösthoes väör aoj miense as ein vakantiekolonie väör kinjer.

   Nederlandjs waas de verplichdje taal en as se plat kaldjes, kreegs se ze flink äöver dae wies as de verkierdje zöster det huerdje. Dao lepe dragonders tösse.

   Bie de Merels waas ein aojer non mèt ein aafsjuwelik zuies aksent de baas. Van de boetekantj leek ze eine ingel. Ze haaj ein paar jóng vrouluuj ónger zich die häör nao de ouge keke. Alles waat gebäördje, mós op häör maneer. Ouwië as se neet precies deeds waat de non wool, dan verangerdje ze in eine kapitein zónger sjnor. Ein liëlike kernalie waas het, die flink kós oetpakke en die neet bang waas väör dich duchtig eweg aan de oere te riete.

   Thoes waerdje ich noeët gekommandeerdj, mèt mam en de tantes waas altied te kalle en pap bemeudje zich amper mèt mien doon en laote. Het nonneregime zónger taegesjpraok sjtóng mich niks aan.

   Vanaaf de ierste daag haaj ich heimwee. Bezeuk van thoes waas verbaoje. De breve die we nao hoes sjreve, waerdje ierst door de non gelaeze väör ze de post op ginge. As se get sjreefs waat de zöster neet aansjtóng, sjäördje ze diene breef kapot.

   In mien ierste epistel aan mien aojers vertèldje ich wie ich gekaokdje bóttermèlkse pap haaj mótte aete. Ich löst gein mèlk en van gekaokdje mèlk mót ich äövergaeve. Wie de groeëte kaetels mèt de dampendje pap op taofel kwome, sjloog de lócht mich vort op de aom. Ich veuldje de tejjer aerpele mèt andieve en braodworst dae ich net mèt lang tenj en ónger groeëte dwang tot het lètste versjet haaj laeggegaete nao baove kómme en wool van de taofel renne. Mer de zöster greep mich bie de kladde en duudje mich trök op de bank. Óngevraogdj opsjtaon ónger het aete waas verbaoje, net wie kalle.

Ich zag det ich neet taege de lócht van gekaokdje mèlk kós. Det ich dao van mós äövergaeve, ‘Eerlijk waar, zuster,’ en ich mós sjlikke en sjlikke väör het opkómmendj aete trök de maag in te perse. Mer de zöster loesterdje neet nao mich. Ze sjöpdje mich eine flinke tejjer pap vol en begós óngertösse taege mich te praeke. Ich haaj mich te zitte as zuuj det zag en mós mich neet aansjtèlle. Ze kommandeerdje mich väör van de pap te aete, mer ich weigerdje en zag in paniek nog èns woeëväör.

   Mèt gesjpeeld gedöldj probeerdje ze mich te äövertuge van mien óngeliek. Bóttermèlkse pap waas gezóndj en gekaokdje mèlk reep bie edere normale miens de zin in aete juust wakker. Ich bleef weigere väör te aete.

   Toen sjöpdje ze miene laepel in de pap en heel mich de kop nao achter väör mich te vore. Ich waas zeker geine normale miens, want mèt det de ierste sjäöt bóttermèlkse pap door mien kaelsgaat nao ónger dreef, sjtoekdje aerpele, andieve en braodworst zich mèt weust geweldj nao boete en lagte eine broengreune, sjtinkendje kwaai drabbes op het habijt van de waerse begien.

   Die sjpróng mèt eine kwaak nao achter, mer wis d’r mich in de gang nog zoeë ein te versoppe det ich van de bank vlaog en half ónger de taofel kukeldje woeë ich de bein van ein paar anger Merels volkótsdje. De lètste paar sametrèkkinge van miene maag haje weinig kracht mier, zoeëdet ich mèt de äövergebleve golve sjpie allein nog michzelf vèttig mook.

Lang bleef ich neet ónger de taofel ligke. De zöster reet mich aan de haor ómhoeëg en sjtiefeldje veerekkig mèt mich nao de lavette. Ze deej eine sjolk aan äöver häör vèttig habijt, reet mich haost de kleier van het lief en begós mich mèt graof geweldj te sjrómpe. Toen brach ze mich nao de sjlaopzaal, duudje mich in mien chambret en bónj mich mèt eine laere reem vast op béd.

   Ich waas eine doeëje perik. Het kwoom neet èns bie mich op väör mich te waere, of väör weg te renne. Väördet de begien ging, reet ze de gordiene väör alle rame toe zoeëdet het zakkeduuster waas. Wie ze de däör van de sjlaopzaal achter zich toe trok, huerdje ich häör de sjläötel ómdrejje. Det geknerp van het drueg sjlaot brach het laeve mèt pienlik geweldj in mich trök.

   Paniek sjloog wie bliksem en dónder tegeliek bie mich in. Ich loog vastgebónje in ein duuster, aafgesjlaote ing hok en mós mer aafwachte of mich dao nog oeët emes oet los leet. Het dreigement van pap kaatsdje de rest van de middig wie eine echo door mien bang gedachte.

   In dae ierste breef van bekans zès kentjes sjreef ich pap en mam waat mich waas äöverkómme. De zöster loos mien epistel, sjäördje het in doezendj sjnammele en zag det ich mich aan häöre buro mós zitte. Ze lag ein vel sjriefpapeer väör mich, goof mich ein potloeëd en begós te diktere.

   Wie we klaor wore, loos ze de breef äöver, wees mich de foute aan die ich mós oetgumme en verbaetere, deej de breef in eine envelop en zag det ich kós gaon. Pap, mam en de tantes zulle hiel kóntent zeen gewaest det het mich in Bunde prima beveel en det het aete in de papkolonie zoeë lekker sjmook.

Fragment ‘Koreaanse nachte’, uitg. Tic, Maastricht 2001

Gedichte

 

Toese

De haof is wit nog, Vreugjaor sjteit te sjpringe
Väör oet te pakke mèt ein noew begin
Mer Wintjer haet in gaon nog geine zin
En wiltj juust zien regiem ein poeës verlinge

Vertrèk liëtj zich door Kómme neet gaer dwinge
En dae is väör te duje nog te min
Dus haoje Greuj en Bleuj häör vaart get in
Al huers se häör van wied waal zäötjes zinge

Ouch mich begintj ein noew seizoen te dage
Ich haoj mich väör de ougesjien nog groeët
Al bèn ich mèt mien väörlandj te beklage

As Lintje kumtj väör Wintjer… geine noeëd
Mer ich höb det juust angersóm te drage
Want langzaam toes ich Laeve óm väör Doeëd


Langer leecht


De daag kriegtj eder daag mier äöverhandj:
Waas ich nog kindj mer, väör det oet te buite:
De iërste crocus zeen oet duejendj landj
Mèt opzèt loupe langs de hoeëgste randj

Ich zooj wie eine jónge hóndj weer kuite
Mich rölse wie de pölle door de zandj
As liester op de vorst ein leedje fluite
Mien luppe kössendj nao ein maedje tuite…

Ich kóm tot niks -te aod, kal ich mich good-
Want waat mien wäörd óntbriktj, is wil en mood



Ode väör Sint Jozef


Maria op de aezel, hae d'r naeve
Op sjamel paej van zandj en sjerpe grindj
Te voot nao Bethlehem, door waer en windj
Woeë hae zich van de keizer aan mós gaeve

Mesjien mook leefdje hem waal sjtekeblindj:
Zien vrouw leep op häör lètst... allein... dit laeve
Kwoom neet van hem; het waas hem óm het aeve
Hae wis de aafkomst van dit hemels kindj

Maria waas door Jaweh oetverkaore
Waat häör waas aangezagdj door Gabriël:
Oet dich waertj de Verlosser sjtraks gebaore

En Jozef, as geluivig jónkgezel
Wool gaer as vader sjtil dit heilsplan sjaore:
Wae iere uch, Sint Joep, mèt dees kapel


Bij de inzegening van de Sint-Jozefkapel, Nunhem



Sjpelling I


Ós sjpellingregels zeen van klein belang
Mer samesjtèllers mótte mèt häör eise
Waal weite waat ze doon, want angers geis se
As sjriever zelf mèt regels aan de gang

Oet eder väörsjriftj sjpriktj natuurlik dwang
Det is neet erg, mer däöväör moog ich vraoge
Mich neet mèt rare taegesjpraok te plaoge
Dao jeugs se mich allein mer mèt op sjtang

We zègke ein, mer ouch is ‘n in zjwang
En sjrieve dus het waord op twië manere
Mer ’t kintj volges hoeëgeliërdje here

Gein het: ich sjpraek gein Limburgs, bèn ich bang
‘Det is noe ’t idee!’ wie roop ich det...
En wie: ‘Die sjpelling is pas je van ‘t!’



Sjpelling II


Ein sjpelling is ein zakelik systeem
Väör sjpraok herkinbaar op papeer te sjrieve
En geuftj - as wae dao konsekwent in blieve
Väör sjrievers en väör laezers gein probleem

Waat ich hie zèk is zeker neet ekstreem
Mer sjpellingsmaekers mótte käözes make
Die inkel en allein häör opdracht rake
De vraog: Wie sjriefs se dit of det foneem?

Dus ligk op anger zake geine claim
Bepaol allein väör mich wie ich mót sjpelle
Ein aordeil äöver miene oetsjpraok velle

En of mien wäörd besjtaon, vinj ich ‘a shame!’
Mien Haeles zaet, óndanks die sjpellingswet
Bie kindj of hoes nog altied ’t en het



Grauwele


Ich moog de politiek waal dankbaar kösse
Fantasties is ós aopebaar verveur
Goodkoup die metro’s, trams, die treine, bösse

In anger lenj is reize luukse sjleur
Mer hie blieftj éin vraog sjteeds in dien gedachte
‘Wieväöl zeen we vandaag te laat, chauffeur?

Ein zitplaats kins se baeter neet verwachte
Agressie, drökdje, zakkerolle waal
En amper service, gein gehuer väör klachte

Den Haag plöktj mich óm miene auto kaal
Woeë niks väör trökkumtj, det is richtig laeg
Sjlecht aopebaar verveur, versjtopdje waeg

Die döbbel wanprestatie vinj ich vaal
Zón haol beleid verdeentj èns duchtig sjlaeg



Dröppel


Ich volg dae eine dröppel al hiel lang
En sjörg önröstig róndj op miene sjtool
Want sjoever mich bie ziene zjwanezang

Dae licht as losse dröppel wiejer wool
Zaktj weg langs eine blomesjteel en geit
Dan naamloos op in eine kleine pool

En as het later aan het wejje sjleit
Dan zoektj de gróndj zich vol en zeen ich bang
Wie water niks waertj as de zón weer sjteit

Frits in het Haelens dialect

Frits Criens is väör zien dialectwerk dökker bekroeëndj: De Groeët Veldeke Dialectpries, de Thoearder dialectpries en de dialectpries van Veldeke Wieërt. Intrintj 25 jaor lang verzörgdje hae väör Dagblad de Limburger edere waek eine kolumn väör de regio Remunj en Wieërt. Dae column, Modertaal, geit noe wiejer op dees website. Hae is regelmaotig door hiel Limburg te beloestere mèt zien programma's. Criens wètj miense te pakke, ouch ómdet hae hiel dun bie zien publiek sjteit. Hae numtj eine zaal gemaekelik mèt in zien verhaole, gedichte en columns en zörgtj väör ein gemoedelike sfeer woeë-in de tied vluugtj. ZijActief haet ziene naam neet väör niks op de liest mèt aanbevaole sjpraekers sjtaon. En woeë hae eine kier is gewaest, waertj hae doorein ein paar jaor later trökgevraogdj.

 

Leedtekste

Slotlied eerste bedrijf In de Geist van graaf Filips

Refein
Genade väör recht, woeë't volk väör geit baeje
Genade väör recht väör Graaf Filips van Häör
Genade väör recht óm miens'like raeje
Genade väör recht, is ouch Alva dao väör?
[stacato]Genade väör recht [5 x]

1ste couplet
Noe zitj de Graaf gevange, verdachtj van hoeëgverraod
En Alva, valse nemes, is echt tot al in sjtaot
Waas Filips neet gegange, dan waas hae vrieje man
Jao, is dao nog waal emes, dae Filips redde kan
Jao, is dao nog waal emes, dae Filips redde kan

Refein

2de couplet
Waat zal de tied ós bringe, woeë kinne wae terecht
Waat geit mèt ós gebäöre, het geit ós zeker sjlecht
De Sjpanjaard is te mechtig, dae meuktj zoeë kapot
Det höbbe we te bäöre, de erme kloeët zien lot
Det höbbe we te bäöre, de erme kloeët zien lot

Refein



Drinklied In de geist van Graaf Filips


Refrein
Beer, beer, beer, waat wille wae nog meer
Beer, beer, beer, is het veur van oos plezeer
Beer, beer, beer, det meuktj ós baeresjterk
Beer, beer, beer, is het veur van oos plezeer
Beer, beer, beer, waat wille wae nog meer
Beer, beer, beer, laot mer kómme herbergeer
Beer, beer, beer, egaal van wellek merk
Beer, beer, beer, is het veur van oos plezeer
Beer, beer, beer, waat wille wae nog meer
Beer, beer, beer, jao wae danke Oos Leef Heer
Beer, beer, beer, det is het bèste werk
Beer, beer, beer, is het veur van oos plezeer

1ste couplet
Sjmörges as ich opsjtaon dan höb ich dorst väör veer
Ich drink dan altied water, mer haaj het leefste beer
Det kan ich neet betale en det is miene pech
Want mèt al det water krieg ich de dorst neet weg

Refrein

2de couplet
Smiddes bie het röste dan höb ich dorst väör veer
Het blieftj bie dorstig sjlikke, dao ligk ich mich bie neer
Ich druim van In de Sjaopskop, van Mechel, Billa, Riek
Dink väör mich te trueste: waat meuks se dich ouch diek

Refrein
3de couplet

Saoves väör het sjlaope dan höb ich zin in beer
Ich drink mich dan ein pötje, mer haaj d'r lever veer
Die kan ik neet betale het zitj neet altied mèt
Daoväör gaon ich dorstig, mer nuchter nao mien bèd

Refrein

 

Wink ein uigske nao de zón


Refrein
Laot dich mer èns lekker drieve
Wie de wolke op de windj
Kins neet aan het zorge blieve
Bèn väör aeve weer èns kindj
Sjloet de däör en preuf de vrieheid
Zeut en zaocht wie ein bónbón
Weit det laeve flot väörbie geit
Wink ein uigske nao de zón

Ierste koeplet
Doe kins waal blieve sjpare, dan waers se miljonaer
En bès bie dien familie, óntzettendj populaer
Vergaet èns al die cente, en dink aan dien gelök
De daag dae net väörbie is, kumtj zeker neet mier trök
Dae mós se noe dus plökke, sjpeel neet het sumpel kaof
Want baove bie Sint Piëtrus, is geldj gewuen mer sjtaof
Dae haet op al det sjpare, de aller klaorste kiek
Want potte vintj d'r doeëdzunj, en geldj neumtj hae mer sjliek

Twiëdje koeplet
Doe hèls van hel te wèrke, bès altied aan de gang
De baas zal dich besjtute, dien ganse laeve lang
Doe veuls dich haost ónmisbaar, het geit neet zónger dich
Dao kums se nog waal achter, want baze doon väör zich
Doe dinks des dich getèldj bès, as vakman én as miens
Mer bès se neet mier nuedig, dan zaet de baas tot ziens
Dus zèk op tied "de groete", en "loup mer nao de maon"
Want sjtraks bès doe begrave, dan liëtj de baas gein traon

Derdje koeplet
Het laeve kan zoeë sjoeën zeen, al is het dök te hel
Doe mós het dus geniete, zit lekker in dien vel
En sjoew te zeen väör mörge, bringtj dich mer kleine mood
Want waat d'r mót gebäöre, gebäörtj toch aeve good
Dus geit de gróndj èns sjödde, versjöts se zelf gein oer
Het lot hèltj nemes taege, minister noch pesjtoer
En as de Maas geit wasse, dan is det nötte pech
Mer't laeve geit waal wiejer, de Maas geit ouch weer weg

Hit Joep Beurskens

 

De ballade van Joep en Marie


Eine grienplak

Ierste koeplet
Ich zing uch ein leed van de leefjde die douftj
Van Joep dae Marie van zien ónsjöldj berouftj
Dus grien mèt mich mèt óm det maedje zien ier
Want waat het gehadj haet det kriegtj het noeët mier

Refrein
Want leefdje, jao leefdje is hel
Ze sjtruiptj dich mèt leefdje dien vel
Want leefdje, jao leefdje is nöt
Ze sjleit dich het leefst väör dien höt

Twiedje koeplet
Marie haet ein uigske op Joep van de Klaos
En ederein zaet "Waat bès doe ein sjtóm gaos
Dae jóng is neet ierlik, neet fris op de graot
Dae zeuktj zien plezeer in de kroeg en op sjtraot"

Refrein

Derdje koeplet
Het is vastelaovendj, Marie zuut zien kans
En baedeltj as kètje bie Joep mer väör sjans
Mer Joep haet gein oug väör Marie zien verdreet
Hae sjteit mer te drinke en zuut hem nog neet

Refrein

Veerdje koeplet
Dan is het Aswoonsdig al tamelik laat
Gesjèldj is de hiering en Joep is good zaat
Hae geit nao Marie haer as kater verklèdj
En haet dao het ketje mèt läöges verlèdj

Refrein

Viefdje koeplet
Noe zitj det Marie dao, de sjolk is te ing
Det is mien gelök woeëvan ich hie noe zing
Want Joep dae verrékkeling mook zich flot weg
Mien zangkunst die bleujt dus bie angermans pech

Aovendj

Ierste koeplet
As de aovendj is gevalle, is het hoeëgste aetestied
Moder geit de taofel dèkke, want de wichter zeen zoeë wied
Ederein haet goje hónger, kiektj de dèksels van de pan
Mer het zal nog aeve doere, väör ouch mam zich zitte kan

Refrein

Ein boerevrouw haet noeët gedaon
Doe zuls häör henj noeët sjtil zeen sjtaon
Ein boerevrouw is doezendjpoeët
Is altied dao, väör klein en groeët
Het hoes, de haof, de sjtal, het veldj
Häör werk waertj neet getèldj in geldj
Ein boerevrouw haet noeët gedaon
Doe zuls häör henj noeët sjtil zeen sjtaon

Twiëdje koeplet

Ierst ein kruuts en paternoster mèt ein 'Danke Slevehier'
Nao het aete nog get kalle, zoeë verlöptj het eders kier Wichter moge nog get sjpele, mam wèrktj alles aan de kantj
As de aafwas opgeruumdj is, kumtj Klaas Vaak mèt ziene zandj
Röstig geit de jeugd zich wasse, baeje en dan braaf nao bèd
Baove is het kaod en duuster, dus geit mam nog aeve mèt

Refrein

Derdje koeplet

Mam geit op de zök nao ónger, häöre daag waas lank en zjwaor
Mer ze mót nog door mèt wèrke, want ze is nog lang neet klaor
Saoves liktj het hoes te wachte, äöverdaag haet zuuj geboerdj
Dus de was mót nog gesjtreke, en de kèlles nog gesjoerdj

En de zök mót ze nog sjtoppe
En nog wichtersjolke nejje
En de kaolekit nog völle
En de käökevloer nog sjroebe
En de mikkedeig nog minge
En het kaoperwerk nog poetse
En het sunjes good nog lóchte
En de soep väör mörge trèkke
En het eiergeldj nog tèlle
En ... en ... en ... en ...
En de zök mót ze nog sjtoppe
En nog wichtersjolke nejje
En de kaolekit nog völle
En de käökevloer nog sjroebe
En de mikkedeig nog minge
En het kaoperwerk nog poetse
En het sunjes good nog lóchte
En de soep väör mörge trèkke
En het eiergeldj nog tèlle

Refrein

Naorefrein

Doe zuls häör henj noeët sjtil zeen sjtaon
Ein boerevrouw haet noeët gedaon
Ein boerevrouw haet noeët gedaon
Doe zuls häör henj noeët sjtil zeen sjtaon
Doe zuls häör henj noeët sjtil zeen sjtaon

Uit: Boerinnenleven, documentaire met beelden uit 1939 met vijf liedteksten Frits Criens, Muziek Ton Verhiel, Zang Anja Bovendeaard. Uitgave Limburgs Museu, Venlo.

 

Leudalleed

Ierste couplet
In Midde-Limburg ligktj het lekkerst van de kook
Mèt bós en hei, mèt vènne, baeke, brook
Te geure tösse grens en Maas en Piël
Mèt kèrke, mäöles boerehäöf, kesjtiël
Oos vreuger löptj dao op mèt hiel modern
En jónk en aod bringtj sjwung in eder kern
De campings of hotels zeen hét bewies:
Toeriste vinje hie häör paradies

Tösserefrein
Leudal, des, Grathem, Kelpen-Oler, Èll en Ittervoort
Neeritter, Haler, Hunsel, Baoxem, Naer
Haelen, Nunhem, Bögkeme
Roggel, Heibloom, Häör
En ouch natuurlik Heitse, waat ein waer

Refrein
Leudal, Leudal
Ein gemaendje, zèstiën dörpe in getal
Leudal, Leudal
Aeve good ... versjil in einheid äöveral
Leudal, Leudal
Toezjoer bewaeging, altied laeve, altied kal
Leudal, Leudal
Het allernetste ... maedje van het bal
Leudal, Leudal
Woeë ederein verleefdj van druime zal

Twiëdje couplet
Woeë zeen gemeinsjapsgeist en naoberhulp nog sjterk
Is dun bie hoes zoeëväöl versjillendj werk
Woeë vinjs se naeve alle prachtnatuur
Ouch zoeëväöl eigeheid in kunst, cultuur
En zeen vereiniginge sjterk cement
Väör luuj mèt ideale en talent
In jeugdwerk, sjport, muziek, toniël of dans
Ze haoje Leudal jónk en hiel get mans

 

Haelen, augustus, 2017

Tekst, Frits Criens
Muziek en arrangementen, Theo Peeters

 

Äöver columns

De column Modertaal is nao bekans 25 jaor effe weggewaest väör de laezers. Mer die wore het dao neet mèt èns. Het klinktj eine bietje sjtietserig, mer het is echt waor: op de aanhaojendje vraog van hiel väöl laezers is Modertaal trök. Neet in de gezèt, mer eder waek op dees website. Op dinsdig. Gaef het door aan ederein dae het weite wiltj en help Modertaal weer aan zien eige groeët laezerspubliek.

 

 

 




 

 

 





Verhaole en roman

Frits Criens publiceerdje de verhaolebundel 'Koreaanse Nachte' én de roman 'Vergaete aorlog'. Allebei de beuk zeen oetverkochtj. Väöl van zien verhaole zitte vol geistige humor. Ziene sjtiel is klaor en vol vaart. Äöver de bundel ‘Koreaanse nachte’ sjrieftj Rob Molin in het Limburgs Dagblad: ‘Voor mij is hij een Toon Hermans op z’n allerbest die bovendien het predicaat ‘literair’ ten volle verdient … kenmerkend voor zowel zijn vrolijke als serieuze verhalen is, niet in de laatste plaats, zijn schilderen van de rijke verscheidenheid van de menselijke ziel.'

'Vergaete aorlog' waas het väörwerk väör Criens ziene ierste Nederlandstalige roman 'Verwegen oorlog'.

 

 

 

 





Euver gedichten

Frits Criens huertj mèt Ger Bertholet, Wim Kuipers en Colla Bemelmans tot ein generatie sjrievers die vanaaf de jaore zevetig väör ein noew elan zörgdje in de Limburgse poëziewaereldj. Ze lete kroedwès, kapelkes, chauvinisme en ónecht gesjtuut äöver alles waat Limburgs is los, en brachte in häör gedichte de eige tied mèt nao binne. Criens duit det in begriepelike gedichte en gebroektj daoväör klassieke versvorme wie sonnet en rondeel. Zien taal is klaor, bienao alledaags gewuen. Mer vergaet dich neet. Ónger die uterlike lóchtigheid ligktj de innerlike waereldj van de dichter mèt iëwige óngerwerpe as laeve en doeëd, aod waere, vergankelikheid en vergoëedje tied. Gelökkig meuktj de humor die zjwaorigheid dragelik. Zoeë haet de poëzie van Frits Criens ein apaarte plaats in de Limburgse literatuur. Väöl van zien gedichte zeen in bloomlaezinge ouch boete Limburg opgenaome. Jaomer genóg zeen de dichtbundels 'Tösse gister & mörge', 'Zónne op het Noorde', en 'Ederein' oetverkochtj.

 

 

 

 





Leedtekste


Frits Criens wèrktj gaer aan projecte woeë tekste väör leedjes bie nuedig zeen. Väör cabaret Puik oet Roggel sjreef hae zès jaor lang de leedtekste mèt prachtige muziek van Huib Levels. Väör het Limburg Museum mook hae de leedjes van het project det door de ganse provincie ging: ‘Boerinneleven 1938’. Ton Verhiel sjreef de muziek en Anja Bovendeaard zóng de leedjes. Joep Beurskens haaj eine hit mèt ‘Wink ein uigske nao de zón’. De teskt is van Frits Criens. Ouch väör In de geist van Graaf Filips, het sjpektakelsjtök det Criens gesjreve haet bie de 450ste sjterfdaag van Graaf Filips van Horne, haet hae leedjes gemaaktj die op meziek gezatte zeen door Martin Houkes en zien broor Hans.