Modertaal

Welkóm bie Modertaal. Links de colum van de waek. Rechts de sjtökskes van ein paar waeke ierder. Gaeftj estebleef aan ederein door dae mien sjtökskes in de gezèt loos det Modertaal d'r weer is. Ellie en ich ouch. Noe op dees site. Reacties of vraoge, laot het mich weite.  mailto:criensfrits@hotmail.com

Column van de waek

VERDENE

Sjpraekwäörd en gezègkdjes verdwiene väör en nao oet de taal. Ouch oet het Nederlands. In miene tied liërdje we op sjoeël alike rieje sjpraekwäörd oet de kop. Mèt de beteikenis. Noe waere ze amper nog óngerweze. Dus de jeugd gebroektj ze vanzelf sjteeds minder. As miense extra kläör in häör taal bringe mèt 'dae aojerwetse kal', kieke häör kinjer en kleinkinjer dök raar op. Gewuen ómdet de ze beteikenis neet kinne. 'Det is väör de vot gesjörgdj; Emes betrèkke in de koet; Ein paerd en ein vrouw, mós se naeve de däör koupe; Eine maasvès bietj neet in eine hei-perik; Woee pesjtoeër ziene luip haet, zitj de duvel op bèd.'

Det zeen as väörbeeldj ein paar prachtige oetdrökkinge väör ein probleem of situatie kort en krachtig te beneume. Sjpraekwäörd zeen namelik codes. Mer as se die codes neet kins, verluustj dit saort taal zien functie. Gelökkig is het gebroek van gezègkdjes en sjpaekwäord nog neet gans verdwene. Sommige zeen zelfs populair. Ich laes ze soms, mer huer ze väöral. In de sjwerdjese kal van aojere zeen ze nog sjpringlaevendj. Dees waek kwoom ich hetzelfde gezègkdje ein paar kier bie versjillendje miense taege. Mesjien ómdet het väörjaor is. Want dees oetdrökking waertj in allerlei positief situaties gebroektj. As emes gelök haet, of eine mètvaller. As het in de leefdje of bie ein exame mètzitj.

Doe kries waat se verdeens. Dao geit het hie äöver. Het is ein fijn compliment väör emes dae good waer haaj op vakantie. Of väör emes dae eine vètte pries haet in de laoterie. Mer ich höb het ouch angers mètgemaaktj. Ein paar jaor geleje zote we mèt ein paar man bie-ein. We zoge ós mer aaf en toe en haje väöl te vertèlle. Eine haaj zien hoes óndanks de recessie flot, väör good geldj verkochtj. We wore blie väör hem, en emes zag: 'Doe kries waat se verdeens.' Mer eine angere zag dao paaf baove-op: 'Daoväör haole ze mich zeker äöver twië waeke ein sjtök van ein lóng weg.' Het waerdje effe hiel sjtil. Vanaaf det moment höb ich det gezègkdje oet mien taal verbanne.

2019, waek 16

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ierder colums

KLOEËSTER

Ich wis det d'r eine pot augurke in de keulkast sjtóng. Dae haaj ich dao eine daag ieder zelf neergezatte, op de twiëdje ruester, achter in de hook, links. Ich kós dae pot bie wieze van sjpraeke mèt de ouge toe pakke. Det wool ich ouch, mer dao waas geine pot. Ich zag niks taege Ellie. Het gebäörtj mich allewiel te dök det ich neet kan vinje, waat mien vrouw efkes later gewuen kan pakke. Det zooj mich dees reis neet äöverkómme, noom ich mich väör. Al mós ich ein väör ein alles in de henj pakke waat in de keulkast sjtóng, ich wool dae pot augurke zelf op taofel zitte. Det waas ein ierezaak. Ich waerdje óngerhandj neet tegooj van michzelf.

Ein paar daag ierder haaj ich thië wille pakke in de kelder. Net väör Kerstmis haaj ich eine väörraod van mien favoriet saort ingesjlage. Kloeëster-thie. 'Echte thië väör dich,' zaet Ellie altied. Ich maendje det d'r nog twië peksjes wore. Mer det waas neet. Dus wie Ellie boeëdsjappe ging doon, vroog ich of het ein paar pekskes wool koupe. Wie Ellie daomèt thoeskwoom brach ich de väörraod nao de kelder. Ich waas óm te verrèkke. Waas ich gek aan het waere? Die twië pekskes thië woeë ich van dach det ze op wore, loge recht väör mien naas.

En noe waas weer zoeë get aan de handj mèt die augurke. Ich haoldje nog twië kier de ganse keulkast äöverhoup. Gein augurk te vinje. Laot sjtaon eine pot. Dao zoot niks angers op as Ellie väörzichtig te vraoge of het de augurke al örges väör haaj gebroektj. Det waas neet. Ich dors het haost neet te zègke det ich drie kier heel good haaj gezóchtj, mer det dae pot neet in de keulkast sjtóng. Ich wis waat ging gebäöre. En det gebäördje ouch. Ellie pakdje de pot bekans zónger te kieke en zag: 'Zit mer op de taofel. We kinne zoeë aete.' Ich haaj geine hónger mier. Het zoot mich niks good. Mesjien kan ich mich mer baeter mèt eine väörraod thië en augurke aanmeldje in het kloeëster.

2019, waek 15

HAEMDJ

Het is mer ein klein sjträötje in Remunj, mer waal mèt ein paar sjoeën winkels väör mannemode. As Ellie en ich dao naeve loupe, kieke we aeve in de etalaasj, as we al neet nao binne gaon. Pas geleje kwome we d'r weer. Ein maedje waas in ein van de zake bezig de etalaasj op te make. Ich haopdje det d'r sjoeën haemdje in de noew collectie zote. Ein anger koppel sjtóng ouch al te kieke. Al gauw haaj ich gezeen det d'r väör mich nog gein interessante haemdje hónge. Het sjtèl naeve ós haaj waal get gevónje. Ze haje het teminste äöver ein roete haemdj. Zuuj vónj het prachtig. Hae ouch, mer dach det het väöl te deur zooj zeen.

'Det wèts se neet,' zag zuuj, 'dao hingtj gein prieskaertje aan. Zón haemdj waas ein sjoeën kado väör diene verjäördaag.' Hae sjödje mèt de kop. 'Väöl en väöl te deur. Waat ich dich bróm.' De vrouw sjneej ein sjeif gezicht. 'Te deur? Väör diene 65ste verjäördaag toch neet. En aevel, doe wèts neet èns waat de pries is.' Hae keek häör aan en zag: 'Det weit ich zoeë.' Mèt in de gang leep hae de winkel in. De vrouw keek Ellie mèt groeëte ouge aan. 'Dae is nog noeët allein eine modezaak ingegange. En dan net noe waal. Ich höb hem det haemdj al gekochtj. Mèt die bóks d'rbie.' Ze wees ein petrol-kläorige bóks aan.

'As ich hem neet aaf en toe zelf get koup,' ging ze verder, 'löptj hae iëwig róndj mèt het goodkoupste gerei oet de oetverkoup. Precies zien moder.' Ze kreeg neet de kans väör verder te klage. Häöre man sjtóng alweer boete. 'Precies waat ich dich zag. € 145. Väör ein haemdj mèt korte moewe. Dao zitj mer väör driekwaart haemdj sjtóf aan. En dan zoeë deur. Sjandalig. Zónne deure póngel draag ich nog neet al kreeg ich hem väör niks.' De vrouw keek hem mistruestig aan en vroog väörzichtig: 'Ouch neet as ich het dich gaef väör diene verjäördaag?' Hae sjnoefdje asof hae häör wool aanvlege. 'As se det toch dörfs te riskere.'

2019, waek 14

BAAN

 

Ellie waas weg en ich zooj mik en broeëd haole. Niks bezunjers, det doon ich dök zat. Allein waas ich dees reis zoeë bezig mèt miene noewe roman det ich de boeëdsjap ram waas vergaete. Vlak väör sjloetingstied dach ich d'raan. Wie eine gek joog ich op de fiets nao het dörp. De bekkerswinkel waas gesjlaote. Gelökkig waas het personiel nog dao. Alle drie de verkuipsters zelfs. Det waas waal hiel bezunjer. Ze moke de winkel väör mich aop en sjlaote hem weer achter mich. Normaal gesjpraoke zeen het drie loestige dames, mer noe zoog ich det d'r get waas. Ze keke alle drie seup oet de ouge. Ich vroog väörzichtig of ze zoeë bedreufdj keke ómdet ich te laat waas.

Det waas het neet, mer ze haje sjlecht noets det eigelik ouch good noets waas. En daoväör wore ze alle drie ein bietje van de légk. Ich vroog of ich ouch moch weite waat d'r loos waas. Det moch. Ein van de drie dames waas extra op häöre vrieje daag kómme zègke det ze ein noew baan haaj. Det vónj ze fijn en rot tegeliek, want ze kós die anger twië eigelik neet misse. En die twië wore blie väör häör, mer vónje het rot väör zichzelf. Zuuj kóste de collega die oetvlaog neet misse, want ze haje het zoeë good óngerein. Die sfeer wole ze neet kwiet op het werk. En zoeë sjtóng ich inèns tösse drie vrouluuj die häör traone lete loupe.

Woeë mós ich beginne mét trueste? Mèt ein felicitatie väör die noew baan, dach ich. Fout, det haoldje nog mier verdreet nao baove. Ich kreeg het d'r baar werm van en probeerdje häör alle drie tegeliek te kloppe en mèt wäörd te trueste. Ich haop det nemes ós haet zeen sjtaon. Efeng, nao ein minuut of get waerdje de dames röstiger. Efkes later kóste ze alweer lache. Mèt ein geröstj hert ging ich heivers. Wie ich thoeskwoom, zoog ich det ich mèt det geplaar de mik en het broeëd waas vergaete. Ellie haaj nog ein pak crackers oet ein kerstpakket van zès jaor geleje.

2019, waek 13

SJTROUM

 

 Vlak bie ós hoes ligktj ein groeët sjtök landj aan de randj van het Luedaal. Ein poeës geleje is dae akkergróndj ingezejdj as graasveldj. Pas haet emes det mèt sjrikdraod aafgezatte en d'r ein klócht sjäöp in losgelaote. Vanmörge leep ein vrouw mèt häöre hóndj bie ós väör äöver de sjtoep. Tenminste, det haaj ze gaer gewildj. Mer ze kós wille waat ze wool, de hóndj zat geine poeët väöroet. Hae wool weg, de angere kantj op. Het waas eine baer van ein biëst. Groeët en zjwaor. Ich kan het saort neet neume, van huunj höb ich nog minder versjtandj as van kanaries.

Waat de vrouw ouch probeerdje, de hóndj kwoom neet van de plaats. Niks baadje: netjes aankalle neet, commandere neet. En het deer aan de reem väöroet trèkke al gaaroets neet. Dao waas de hóndj gewuen te zjwaor väör. De vrouw zoot d'r mèt. De hóndj weigerdje de kantj van de sjäöp op te gaon. En trök de angere kantj oet wool de vrouw neet. Ze vertèldje óngertösse det häöre hóndj ein paar daag ierder taege de sjrikdraod óm de sjaopswei waas geloupe. Det hae eine flinke sjtoek haaj gekrege. Det het biëst daonao neet mier in de buurt van de wei dors te kómme. Ouch neet as ze d'r haer ginge vanaaf eine kantj woeë de hóndj angers noeët kwoom. De räök van de sjäöp hóngerd maeter wiejer waas kinnelik al genóg väör het biest aaf te sjrikke.

De vrouw mós zich op het lètst van erme ozel mèt de hóndj ómdrejje. Ich keek häör nao en kreeg ein idee det neet is oet te veure. As we noe èns bie alle miense, groeët en klein, ein aparaatje kóste inboewe woeë ze eine flinke sjtoeët sjtroum mèt kinne aafgaeve. Allein as ze waere lastig gevalle door herriemaekers en aanranjers. Of door anger volk waat de puet neet kan thoeshaoje. Net wie dae hóndj zoje die zich, nao éine optater al, waal döbbel bedinke väör nog èns get te probere. Det zooj in de toekómst eine houp óngelökkige miense sjille. En eine houp läöges, gedrej en sjienheiligheid.

2019, waek 12