Modertaal

Welkóm bie Modertaal. Links de colum van de waek. Rechts de sjtökskes van ein paar waeke ierder. Gaeftj estebleef aan ederein door dae mien sjtökskes in de gezèt loos det Modertaal d'r weer is. Ellie en ich ouch. Noe op dees site. Reacties of vraoge, laot het mich weite.  mailto:criensfrits@hotmail.com

Column van de waek

BROOR

 

Ellie en ich vónje nog ein plaats aan ein täöfelke woeë al ein echtpaar zoot. Ellie kós de vrouw vaag van sjoeël. De man trok het gesjprek drek nao zich haer. Nao vief minute wiste we al det häör dochter mèt eine hertsjpecialist waas getrouwdj en det häör drie kleinkinjer hoeëgbegaafdj wore. Net wie hae äöver de wienkelder van ziene sjoeënzoon begós, kwoom eine man op ós aaf. Hae zoog d'r get sjaemel oet. Zien blauw bóks deej mich pien aan de ouge. Hae keek nao het koppel taege-äöver ós en zag: 'Ha, broor. Ich pak mich eine sjtool, dan kóm ich d'r effe bie zitte. Mesjien geufs se d'r waal eine weg.' Broor keek neet erg blie en zien vrouw nog minder. Ich sjaof al ein bietje op väör plaats te make.

Wie hae zich haaj gezatte, zag de man taege Ellie en mich. 'Ich bèn Pierre.' Daonao bleef het aeve sjtil. Mien ouge bleve hange aan die blauw bóks. Efkes later vroog de vrouw waat ich dach: 'Woeë höbs se die bóks gekochtj?' Pierre ging d'r bie sjtaon väör zich te laote bewónjere en zag: 'Bie de Kringloup. Vief euro.' De vrouw trok ein vies gezicht. 'God maag weite waem dae póngel haet gedrage. Mesjien waal emes mèt eczeem. Of eine vètzak dae mèr èns in de maond ónger de douche geit.' 'Kan die bóks dao get aan doon?' vroog Pierre ónnuezel eweg. 'Dao hóng ouch ein aoj bóks van de käöning, mer die waas mich te wied.' De vrouw sjoeverdje zich.

'Ich kan d'r neet mèt lache. Woeëväör köps se dich gein kleier in ein normaal zaak? De Wibra is neet deur.' 'Väör mich waal,' zag Pierre. 'Doe wèts wie ich d'r väörsjtaon.' Hae wreef doem en wiesvinger äöverein: 'Ermood troef.' Broor kós het neet laote zich d'r mèt te bemeuje. 'Det is dien eige sjöldj. Doe zuups te väöl. As ich naogaon waas dich aan geldj nao de kroeg höbs gedrage. Ein kesjtiël höbs se verzaope. Eine groeët kesjtiël.' Pierre sjtóng op en zag: 'Doe höbs neet gezaope. En woeë sjteit det kesjtiël van dich?'

2019, waek 42

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ierder colums

KNUFFELE

 

Ich mós ein paar noew bókse höbbe. Het waas net of die angere allemaol wore gekrómpe in de was. Ich kreeg de knuip net niet meer tegooi toe. En as ich ze waal toekreeg, haaj ich boek äöver. Het äöversjot probeerdje met alle geweldj äöver de bandj van bóks nao baove te kroepe. Det waas gein gezicht. En het waas ouch neet gemaekelik, neet väör dae boek en neet väör mich. Zeker neet as ich mich ging zitte. Ellie wool niks weite van "gekrómpe in de was". 'Doe höbs eine airbag,' zag het, 'ein beerbuukske.' Mer dao wool ich niks van weite. As ich miene boek get introk, zoog het allemaol nog redelik sjtrak oet. Vónj ichzelf.

Troewes, det ich mesjien get zjwaorder waas gewaore, loog aan de prednison dae ich mót sjlikke. Volges de biesjloeter kries se dao zin van väör mier te aete. En ouch ein vol, róndj gezicht. Det kloptj, ich höb ein volle-maons-gezicht gekrege, wie ze det neume. Ich vinj verder det ich mich mèt dae ekstra hónger aardig in handj haoj, óndanks de pille. Ellie dach dao angers äöver. Het bezeuk op Ellie ziene verjäördaag waas neet op mien handj. Mer ja, det zal waal. As se miense mer genóg wien insjöds, zeen de meiste het al gauw mèt dich èns. Mich waerdje van alle kantje mèt väöl leidvermaak de raod gegaeve väör het twiëdje sjtök flaai te laote sjtaon. En ouch väör èns geine trappist te pakke, mer water. Waat eine kal, water. Ich haaj gaaroets geine dorst.

En aevel, mós ich mich döbbel laote sjtraove? Ierstes ómdet ich gein käös haaj. Die pille woeë se mier hónger door kries, mót ich gebroeke taege miene sjpierreuma. En twiëdjes door mich ouch nog éns op ein sjaemel hóngerdieet te laote zitte? Ich dach d'r neet aan. Saoves in bèd zag ich taege Ellie: 'Eigelik is det väör dich ein ekstraatje. Get mier knuffelsjpek. Zunj det ich dao groeëter bókse väör mót aansjaffe.' Mèt väöl geveul begós Ellie zäötjes in miene boek te knuffele en constateerdje efkes later: Gelökkig höb se gein groeëter óngerbókse nuedig.

2019, waek 41

 

TES

 

 Ellie en ich kwome hem in oze jónge tied mèt oetgaon regelmaotig taege. As se einmaol mèt hem aan de kal kwooms, waerdje se hem neet mier kwiet. Neet det het eine vervaelendje jóng waas. In taegedeil, as hae de móndj aop deej, waerdje d'r gelache. Mer as se flot wiejer wools, waas het lestig van hem aaf te kómme. Hae sjödje mèt foenkelendje uigskes de meist fantastiese verhaole en moppe oet de moew. Asof ze waor wore gebäördj. Det kós ónmäögelik. Waat hae op zien achttiëndje al mètgemaaktj zooj höbbe, waas mier as waat twintjig man same in ein gans laeve kinne belaeve. Efeng.

Ziene naam weite Ellie en ich nog altied neet. Zien vrinj neumdje hem Tes. En zoeë sjproke ze hem ouch aan. Mesjien ómdet hae het leefst mèt de henj in de tesse sjtóng te vertèlle. Mesjien ouch ómdet sommige hem ein wauwel-tes vónje, want neet ederein waas kapot van zien moppe. Hae mót van de Ruiver zeen gewaest, of Belfeld, aan zien accent te huere. Ierlik gezagdj wore Ellie en ich hem al lang vergaete. Mer de väörige waek lepe we ós in de sjtad bekans taege de Tes op. Hae haaj de kop in het verbandj en eine pols in de gips. Väör de rest waas hae niks verangerdj. Hae kindje ós drek trök.

Hae sjtook ziene pols nao väöre en begós: 'Waat mich noe is äöverkómme. Zaoterdag haoldje ich mich mèt de fiets ein krat beer. Die zat ich achter op het sjteulke en heel ze mèt ein handj vast. Mer het wiebeldje flink ónger het fietse. Ein väörgeveul waarsjuwdje mich det het neet veilig waas, waat ich deej. Det ich haost zeker mèt krat en al zooj valle. Dus ich zat mich op ein bank en drónk alle flesse beer väör de zekerheid laeg. Dan kós dao in eder geval niks mèt gebäöre. Achteraaf bleek det mien väörgeveul mich neet haaj bedraoge. Wie ich heivers fietsdje, ben ich waal zès kier äöverhoup gegange. Alle flesse aan gruzelemente. Mer good det ze laeg wore, het zooj zunj zeen gewaest van het beer.'

2019, waek 40

 

MOSTERD

 

Ellie en ich wore de väörige waek maondjig mèt de fiets in Heitse. Het waas kèrmis. Het miezerdje flink. Buienradar haaj ós drueg waer belaofdj. Ich sjtóng väör de Action tösse oos fietse op Ellie te wachte. We haje de fietstasse vol aeteswaar. Dus het waas te väöl geriskeerdj väör same nao binne te gaon. Vlak naeve mich haaj emes eine pot mosterd kapot laote valle. De halve sjtoep loog vol drabbes, asof eine hóndj mèt diarree zich dao haaj óntlastj. De vootgengers lepe d'r mèt ein vies gezicht naeve. Vanaaf het kèrmisterrein kwoom eine groep seniore mèt de rolsjtool aan. De begeleiders wore väöral dames. Ein van häör waas ein vrouw mèt sjpoezig krollendj haor. Det begós door de raegel al get oet te zakke.

Ze lachdje mich aan en zag. 'Ich weit al waat de volgendje waek in de Hallo sjteit.' "Ellie en ich wore de väörige waek in Heitse. Ellie waas effe allein örges nao binne en ich mós op de fietse passe." Het klónk zoeë echt det ich het zelf gesjreve zooj kinne höbbe. De vrouw zjwejdje leef en zag: 'Maak het zelf mer aaf. Ich mót wiejer.' Ze keek mich vol verwachting aan. Het waas ein sjoeën väörsjtèl. Ich belaofdje det ich d'r äöver zooj naodinke. Mèt in de gang kwoom van rechts eine hippe opa mèt drie kleinkinjer aan. Het jóngste kindj wees nao de mósterd en zag: 'Opa, bah vies, dao haet eine hóndj gepoeptj.' Opa, wis baeter en zag: 'Nae, det is mosterd.'

Het kindj bedach zich neet en reep 'lekker'. Het boekdje zich en sjtreek royaal mèt eine vinger door de groeëtste houp. Opa kós mèt eine tijgersjpróng nog net väörkómme det het wicht de vinger in de móndj sjtook. Mer in ziene haost trooj hae midde in de mosterd. Dae kraop wie eine echte weike drol taege zien hippe gymsjoon ómhoeëg. De erme miens keek hiel óngelökkig. Mer het groeëtste kindj van de drie truesdje hem. 'Neet erg, opa. Det is gezóndj. Gae zègktj altied taege ós: "Mosterd is gezóndj, zoeëlang se mer geine mosterd in de óngerbóks höbs."

2019, waek 39

KINNE

 

'Kin ich uch?' vroog de man aan ós. Ellie en ich sjtónge op de mertj väör de kraom van de Viëtnamees. We haje allebei zin in eine loempia. De man waas achter ós in de rie aangesjlaote. Ich vónj het eigelik gein sjlum vraog. Wie móste wae noe weite of hae ós kós? Ich haoldje mien sjouwers op en lèdje mèt ein sjeif oug op of ich al aan de bäört waas. Ellie keek de man vraogendj aan. 'Ich zooj het neet weite,' zag het. 'Ich kin uch in eder geval neet.' De man drejdje zich get mier nao mich haer, keek mich èns van ónger tot baove aan en zag: 'En toch kin ich uch örges van.' Ongertösse waas ich aan de bäört en besjtèldje twie loempia's. Eine mèt gewuen en eine mèt sjerpe saus.

'Höbtj gae döks familie in Zjwame?' heel de man aan. 'Ich mót uch örges van kinne, mer ich kan neet thoesbringe woeëvan.' Ich heel de Viëtnamees in de gate. 'Mesjien van Opsporing Verzocht,' zag ich väör mèt eine lóchtige sjlaag van het gezanik aaf te zeen. Mer de man begreep het neet. 'Nae, nae,' zag hae. 'Dao kiek ich noeët haer. Höbs se vreuger bie de Philips gewèrktj?' Ich sjödje van nae. 'Dan toch zeker op de Fuus. Man, ich mót dich örges van kinne. En dien vrouw ouch. Höbtj gae vreuger op dansles gezaete bie Pietje Moors? Ich waer d'r gek van det mich neet invèltj woeë ich uch van kin.'

Ich zag het neet, mer ich waerdje óngerhandj gek van het gedram van dae miens. Gelökkig wore de loempia's klaor. Ellie en ich moke ós aan de kantj väör det gleujheit lekkers väörzichtig op de aete. Mèt de móndj vol dampendje loempia vroog ich blaozendj aan Ellie: 'Zooj dae miens de waeg kwiet zeen?' Ellie maendje van neet. Het noom ein väörzichtig hepke oet ziene loempia wie de man nao ós haer kwoom. 'Sorry, det ich uch nog èns lestig val. Noe weit ich woeë ich uch van kin.' We keke hem allebei vol verwachting aan. 'Ich kin uch nörges van.'

2019, waek 38

SOEP

 

Ellie en ich zote op de Mertj in Remunj achter ein tas soep. Dao höb ich blauw plekke van äövergehaoje. Het waas natuurlik neet de soep die Ellie zelf meuktj, mer det wiste we. We wore net begós wie zich eine man aan het täöfelke naeve ós zat. Hae zoog d'r neet echt verzorgdj oet. Óm äöver gooj manere mer te zjwiege. Door ziene kale kop waas de laeftied van dae miens lestig te sjatte. Hae baog zich royaal nao väör en keek ós de soep bekans oet de tas. 'Ich zeen het al,' zag hae mèt ein sjtum van miense die alles baeter weite. 'Tomatesoep. Die mós se neet te heit aete. Dan preufs het aroma neet.' Tomatesoep. Det waas ónzin, we zote allebei achter ein goeëte kómp goulashsoep. En het advies äöver het neet te heit aete? Woeë bemeudje dae miens zich mèt?

We lete die noesjierige naas zoeë wies en zagte niks. Ellie brook väör ós allebei nog ein sjtök mik aaf en we ginge wiejer mèt aete. 'Ze damptj flink,' probeerdje de man nog éns. 'Det is echt te heit väör eine zuvere sjmaak.' Wie we weer neet reageerdje, drejdje hae zich van ós aaf, asof we hem haje beledigdj. De soep waas trouwes neet heit, gewuen werm. Ich vónj det ze heiter haaj moge zeen. Wie de kinjer klein wore, klaagdje ze dökker as de soep te heit waas. Ich haaj dan ein vast antjwaord. Neet erg pedagogies. Ellie vónj teminste det ich as vader op mien wäörd mós lètte.

Op eine vieze kier moch kleine Frits mètaete bie tante Gonnie en aome Ed, oos äöverbure. Ein paar daag later deej tante Gonnie versjlaag. Wie dampendje soep waerdje opgedeendj haaj junior gruets zien vader aangehaoldj: 'Pap zaet altied ...' Waat ich altied zag, veel mich weer in wie dae man opnoew nao mien soep wees en zag: 'Die damptj wie eine sjtoumkaetel. Väöl te heit väör te aete.' Ellie veuldje aan waat ich ging zègke en sjtampdje mich óngezeen taege de sjene. Mer mien zin waas al óngerwaeges: 'Soep en vrouluuj mótte heit zeen.'

2019 waek 37