Modertaal

Welkóm bie Modertaal. Links de colum van de waek. Rechts de sjtökskes van ein paar waeke ierder. Gaeftj estebleef aan ederein door dae mien sjtökskes in de gezèt loos det Modertaal d'r weer is. Ellie en ich ouch. Noe op dees site. Reacties of vraoge, laot het mich weite.  mailto:criensfrits@hotmail.com

Column van de waek

LEKKER

 

Lekker op vakantie. Lekker waer. Lekker sjlaope. Lekker fietse. Lekker niksdoon. Lekker wèrke. Het waord 'lekker' is ein saort joker, väör bekans alles te gebroeke. Det liektj lekker gemaekelik. Liektj, want det is lang neet altied waor. As ein broed zaet: 'Det waas ein lekker huweliksnacht,' kan det twië dinger beteikene die precies taegeäöver gesjtèldj zeen. Het hingtj d'r mer van aaf wie ze het zaet. En as de broedegom te huere kriegtj: 'Doe bès eine lekkere,' mót hae good nao de toeën loestere of het ein compliment is of ein verwiet. Lekker dudelik, hé! Ich kwoom op dees gedachtes wie pas emes zag: 'Nao de crematie zeen we lekker gewaest wanjele.'

Het mankeertj d'r nog mer aan det gezagdj kan waere: 'Het waas ein lekker begrafenis.' Al zal dees zin nemes vraemdj in de oere klinke: 'De begrafenis leep neet lekker.' Efeng, mèt 'lekker' kins se lekker alle kantje oet. Zoeë zitj het eine houp miense neet lekker det Volkert van der G. het landj oet is woeëdoor hae weer lekker in zien vel zitj. Wie hae de bak in mós, vónj ederein det 'lekker zien verdeendj loeën.' Want het is natuurlijk geine lekkere jóng. Of hae lekker ligktj in zien familie? Aete mót lekker zeen. Lekker vèt of lekker mager, lekker zeut of lekker pittig. Mer het kan taegevalle. Ein sjtök vleis kan d'r lekker oetzeen en lekker ruke mer aeve good neet lekker mals zeen of lekker sjmake.

Pas geleje zoot Ellie aandachtig in eine folder te kieke. Inèns kraop het lekker op miene sjoeët en leet mich ein foto kieke. Op ein prachtig cruisesjeep loge aantrèkkelike, jóng dames lekker in bikini te zónne. Ich wis waal woeë Ellie haer wool, mer zag ónuezel eweg: 'Dao hove wae gelökkig neet tösse te ligke.' Ellie zag nuetelik: 'Doe bès echt aod aan het waere. Liëtj ein romantiese cruise mèt zón lekker gezelsjap dich al kaod?' Ich haoldje mien sjouwers op en zag: 'Doe bès mien lekker gezelsjap, of wils se mich lekker make?' 'Phoe,' zag Ellie, 'dich lekker make? Det löktj nog neet mèt eine ummer sjlaagroum.'

2018, waek 42

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ierder colums

LAAT

 

'Wèts doe wie laat het is?' De aoje man waas zenuwechtig en drök. Hae haaj zich tösse Ellie en mich in gevreigeldj aan de greuntjekraom op de mertj. Väör ós sjtónge miense woeë hae neet tösse kwoom. Hae waas klein, reikdje mich amper tot de sjouwers. Zien haor waas dun en zoot vol sjilfers. Hae waas aardig versjlete, net as zien kleier. Die zoge  d'r óngerkómme oet, wie de miens zelf. Hae keek ónröstig óm zich haer, asof emes achter hem aanzoot. Óm de haverklap keek hae in zien flies, deej häör toe, väör aeve later weer te kieke. Ich kreeg cómpassie mèt hem, kós mich zoeë väörsjtèlle wie hae d'r väörsjtóng. Lichtelik woeëndje hae allein, of mèt emes die d'r aeve sjaemel aan waas as hae zelf.

In alles zoog het d'r nao oet det hae het neet mier op ein rie haaj. Zooj emes in de gate haoje of hae op tied zuver kleier aantrok? Of zien bèd versjuendj waerdje? Of hae zichzelf verzorgdje? Al ein paar kier haaj hae get gerope nao eine verkuiper. Zónger succes. De mertjluuj haje het aan de angere kantj van de kraom te drök mèt ein paar dames. Die lete zich dae aandacht gaer gevalle. Väör ós begós eine klantj sjmaerige opmerkinge te make äöver proeme en banane. Gelökkig lachdje bienao nemes. Ich geluif det de aoje man het neet huerdje. 'Dinktj gae det het nog lang doertj?' vroog hae aan Ellie.

Hae wachdje het antjwaord neet aaf en vroog mich nog èns: 'Wèts doe wie laat het is?' Ich höb gein horloge. Daoväör haoldje ich miene mobiele telefoon oet de tes en leet de man op het sjerm kieke. 12: 26. Zaoterdig 29 september. Ich mós aan mien sjoeënmoder dinke. Die zooj gezagdj höbbe: 'Goddank det we zoeë lang höbbe gelaefdj.' Ich haaj het in de móndj väör det ouch taege dae miens te zègke, mer beet op mien tóng. Hae keek nao de tillefoon en zag: 'Doot dae televies mer eweg. Ich vroog wie laat het is.' Ich neumdje de tied, mer wis wie laat het waas mèt hem.

2018, waek 41

HANDJTEIKENING

 

Pas mós ich nao het zekehoes in Remunj. Dao is alles verangerdj. Väör mich is det eine ramp. Gelökkig ging Elly mèt, det ich neet zooj verdwale. Ich waerdje oet de bördjes en waegwiezers neet wies, mer Elly haaj alles drek gezeen. Dus heel ich mich veilig in zien buurt, waat hiel versjtenjig waas. Allein, waas ich zeker verdwaaldj. De sjpecialist sjtuurde mich nao het lab väör blood te prikke. Elly haaj het gauw gevónje. Mer het waas neet te doon väör zelf oet te vinje wie het systeem dao wèrkdje. Ich sjloog d'r mich mèt väöl hulp doorhaer. Wie we heivers kóste, wool ich links aaf de gank in. Elly ging nao rechts. Ich bèn óngertösse zoeë versjtenjig väör mich zónger te sjtraevele te veuge.

Elly haaj geliek. Binne de kortste kiere sjtónge we in de hal woeë we wore binnegekómme. Ich herkindje de plaats neet en wool rechts aafsjlaon. Elly trok mich mèt nao boete. Dao zoog ich pas woeë we wore. 'Och,' plaogdje Elly, 'det höbbe mier aoj manne.' Ich veuldje mich opgelaote. We lepe zjwiegendj nao de auto. Elly väörop, gelökkig. Van rechts kwoom ein net, jónk vroumes zjwejjendj op mich aaf. Het ging mich al drek get baeter. Ich dach det het maedje mich haaj herkindj en ein handjteikening wool. Det veel taege. 'Meneer,' zag het. 'Gae liektj mich noe net eine miens dae eine sjtartkabel in de auto haet.' Ich haopdje det het ein compliment waas, mer ich veuldje natigheid.

Ich höb inderdaad eine sjtartkabel in de auto, al weit ich neet wie ich dae mót gebroeke. Det zag ich ouch taege het maedje. Det waas gein probleem. Wiejer-op sjtóng eine jóng mèt eine flotte auto. Dae kós waal accukabels aansjloete, mer haaj d'r geine. Nou ja, ich goof het maedje miene kabel en vroog: 'Woeëväör dachs se det ich eine accukabel in de auto höb?' Haaj ich mer op mien tóng gebete. Sjtóm vroumes mèt ziene kabel. As het mich oeët op de kneen väör ein handjteikening baedeltj, kriegtj het d'r gein. Zoeë pienlik waas zien antjwaord.' Det höbbe alle aoj manne.'

2018, waek 40

PAOR

'Ich vinj prei in de soep lekker, oma,' vertèldje mien kleindochter oet Remunj. Het maedje waas drök doonde mèt de greuntje väör de tomatesoep. 'Ich ouch,' zag Ellie, 'mer wae zègke paor.' 'Ich zègk thoes altied paor,' antjwaordje het kindj. 'Mer op sjoeël weite de kinjer neet waat det is. Die zègke allemaol prei, daoväör vergis ich mich noe.' Ich vónj het knap. Ein kind van zeve det bewustj ein käös meuktj tösse twië mäögelikhede. Het maedje sjteit op sjoeël allein mèt ziene paor. Väör hem haet het geine zin dat waord dao te handjhave. Dus het pastj zich probleemloos aan. Thoes en bie opa en oma is paor nog good, mer binne zien generatie haet det waord het aafgelagdj taege prei.

Zoeë sjtaon oos dialecte d'rväör. Aan twië kantje sjtaon ze ónger drök: miense blieve neet mier hange in eige dörp, dus versjillendje dialecte minge zich. En de jeugd kaltj sjteeds mier Nederlands en Ingels. Die tale dringe ouch de dialecte binne. En de jóng sjpraekers van die dialecte doon hetzelfdje as mien kleindochter. Ze keze väör wäörd en oetdrökkinge die ze het meist óm zich haer huere. En ómdet de jeugd de toekomst haet, zulle we zeen det oos dialecte de kómmendje viefentwintjig jaor helder verangere as in de hóngerd jaor dao väör. Det is jaomer mer neet taege te haoje. Zoeë geit het mèt alles.

Het gesjprek tösse oma en kleindochter deej mich dinke aan 'Wieze kal äöver de haof.' Ein klein beukske mèt dialectsjpraekwäörd oet de buurt. Het is neet te koup, dus dit is gein reklaam. Dao is ouch ein sjpraekwaord mèt paor: 'Dae väöl paor zal aete, kan de dokter waal vergaete.' Het is ein logies gezègkdje. Paor wèrktj op de derm. Det is good väör de vertaering en ein gooj vertaering is gezóndj. Mer ein gooj vertaering zorgtj ouch väör gaas. Det mót d'r aan de achterkantj oet, neet altied geruisloos. Daoväör neume ze paor hie en dao ouch waal 'bóksepolver.' Waat mich betreftj kan 'prei' dao neet taege-op. Al höb ich noeët emes in ein greuntjezaak 'twië sjpeer bóksepolfer' huere besjtèlle.

2018, waek 39

OPSJRIFT

Ellie en ich ginge mèt vrunj oet Nederwiert fietse. Nao de Achelse Kloes. Ich haaj al vanalles äöver det kloeëster gehuerdj. Of eigelik allein mer det dao trappiste beer waertj gebroewe en getaptj. Mèt dien gezóndj versjtandj bekeke is het ein verdomdj wied sjtök fietse väör ein kelk beer det se in dien eige dörp väör ein paar euro per fles kins koupe. Mer het fietse waas gein sjtraof en het gezelsjap van oos vrinj ouch neet. Het waer waas det waal ein bietje: dómpig en aaf en toe gemiezer. Te min väör naat te waere, te väöl väör de bril drueg te haoje. We reje door ein prachtige sjtreek. Wied en verlaote, met veljer en bös.

De hei die óm deze tied raos en paars haaj mótte bleuje, waas väöral dor. Door de druege zomer haaj ze dorst geleje. Ouch ich waas hel toe aan get vócht. Ich keek oet nao ein bördje mèt het opsjrift: Achelse Kloes. Vergaefs. Toch zeen ze in Braobantj neet zunig mèt bördjes en opsjrifte. Versjillendje kiere zoog ich einzelfde opvallendje verkiersbord. Ein wildj verke en ein riëe zagte in het Nederlands: Wae kinne zoeë mer äöversjtaeke!  Waas det poëzie of kal van eine zate? Ich dach het lètste. Väör zónne flauwe kul te bedinke mós se te väöl trappist in de Achelse Kloes höbbe gedrónke. Óngertösse leej ich dorst.

Inèns waas dao ein lang laan nao het kloeëster. Gelökkig mer, de miezer begós echte raegel te waere. Binne ote we get en ich drónk miene trappist. Mer van éín glaas trappist kries se noewe dorst. Dus kwoom ich figuurlik van de raegel in de dröp: geine twiëdje trappist, want ich mós nog wied fietse. De echte raegel heel aan en we lepe zoeë lang eine groeëte winkel binne vol beeldje van heilige, printjes, kaerse, roeëzekrens en anger devotie-artikele. Mien ganse katholieke jeugd loog in bóntje kitsj väör mich oetgesjtaldj. Bie de afdeiling beuk sjtóng ein saort bord. Het opsjrift mós zeen bedachtj door eine dichter of eine Trappist mèt te väöl trappist op: Oos Leef Hier zuut dich. En oos camera’s ouch!

2018, waek 38

DEUKSKES

Ellie en ich loupe gaer in Remunj äöver de mertj. Dao is väöl te zeen en te belaeve. Pas sjónge we väör eine kraom woeë eine sjtandjwèrker deukskes verkoch. Hae haaj humor väör tiën en presenteerdje zien waar mèt väöl veur. Allein hae verkoch de allerbèste bèste deukskes. Die moke zuver woeë gewuen deukskes het laote aafweite. We mochte hem op zien waord geluive. En as we örges toch baeter deukskes vónje, krege we het geldj trök en mochte oos deukskes haoje. Besjtóng d’r ein baeter garantie? Ellie en ich sjtónge mèt aope móndj te loestere. En väöral ouch te kieke. Ich haaj al ein breefke van twintjig in de handj väör ein paar doeëze wónjerdeukskes aan te sjaffe. Want poetse is neet miene hobbie.

Dae man mook het mich waal hiel lekker. Sjpegels vol aolie- en vètplekke? Eine kier mèt het wónjerdeukske d’räöver en ze wore zuver! Gans zuver! En ein nog groeëter wónjer: het deukske zelf bleef ouch zuver! Gans zuver! De man leet het ederein kieke en zag: ‘Doe vreugs dich aaf: Woeë blieftj de troep?’ Ein mèts vol blood, ein vèttige kaokplaat, sjmaerige sjoon, aangekoodje panne? Het deukske lachdje d’r mèt. En eders kier leet de sjtandjwèrker het gebroekdje deukske kieke. Det waas zuver gebleve wie ein noew. Gruets bleef de man herhaole: ‘Doe vreugs dich aaf, woeë blieftj de troep?’

Eine kaerel achter mich sjtóng constant commentaar te gaeve taege zien vrouw. Die heet Kelly. De man dach det hae de lolligste thoes waas. Aan zien Remunsj te huere waas hae zeker gein lid van de Uul. Kelly ergerdje zich en haaj al ein paar kier mèt ein sjel sjtum gezagdj: ‘Haad dien klep èns, manne.’ De sjtandwèrker sjtopdje mèt zien demonstratie en wool mèt de verkoup beginne. Mer ierst belaofdje hae nog èns hiel plechtig: ‘Ich leeg neet, dit deukske vaegtj alles sjoeën.’ De man achter mich zag tamelik hel: ‘Alles, mer dien vot neet, Kelly! Kelly bedach zich gein moment. ‘Die van dich waal, gelökkig. Mer doe hoofs dich neet aaf te vraoge: “Wo blief dae troep?” Dae ruuk ich noe al.’

2018, waek 37