Modertaal

Welkóm bie Modertaal. Links de colum van de waek. Rechts de sjtökskes van ein paar waeke ierder. Gaeftj estebleef aan ederein door dae mien sjtökskes in de gezèt loos det Modertaal d'r weer is. Ellie en ich ouch. Noe op dees site. Reacties of vraoge, laot het mich weite.  mailto:criensfrits@hotmail.com

Column van de waek

SJOEËL


Óngerwies is de sjläötel nao ein gooj toekomst. Daoväör is het erg det de kwaliteit van het óngerwies sjlechter waertj. Van miene sjoeëltied as kindj sjteit mich bie det ich good óngerwies kreeg in raekene, laeze en taal. Mer ich höb ouch väöl ónzin mótte liëre in de lesse aardrijkskunde en gesjiedenis. De Kaninefate waas ein sjtam in de Hollandjse duine. Volges de meister hete die miense zoeë òmdet ze laefdje van knien. Die vònge ze mèt de henj. Det verklaordje de naam Kaninefate = konijnenvatters. En Schiermonnikoog heet zoeë ómdet het eilandj schier = bienao, leek op het oug van eine monnik. Ich vónj det toen al zónne kwatsj det ich het noe nog weit.

Later begós ich mien carrière as óngerwiezer. Èns per jaor was d’r aojeraovendj. Op eine kiër kreeg ich ein echtpaar op bezeuk. Häöre zoon waas ein prachtig kindj, mer mèt liëre waas het gein sjter. Aeve good waas het menke altied good gemötstj. Ich deej gloeiendj mien bèst väör hem ekstra bie te helpe, mer väör hem hoofdje det neet. Dus ich vertèldje zien aojers det ich mich dao zörg äöver mook. Ze zagte det ich det baeter neet kós doon. Det deje zuuj ouch neet. ‘Slecht raekene,’ lag pap oet, ‘haet dae jóng van mich. Breuke en deile, dao kan ich noe nog niks van. Det hooftj ouch neet, ich höb op kantoeër ein tèlmesjien en eine kassa in de winkel.’

Dao zoot ich effe mèt de móndj vol tenj. Zeker wie de vrouw zag: ‘Ich kós op sjoeël niks van taal. Nemes bie ós thoes. Dus det de zoon dao sjlecht in is, haet hae van mich.’ ‘Opsjtèlle sjrieve en diktees,’ zag de man, ‘dao kins doe niks van. Mer sjpraeke geit dich good aaf. Aaf en toe nog te good. Ze sjpriktj mich dök de oere van de kop,’ lag hae mich oet.’ Ze móste d’r allebei mét lache. ‘Taal is mier as allein sjpraeke,’ probeerdje ich. ‘Weite we,’ zag de man. ‘Mer as doe bie mien vrouw in de winkel kums, geis se gegarandeerdj neet mèt laeg henj heivers.'

2021, waek 18

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ierder colums

PAERD


Het haet aeve gedoerdj, mer noe zitj de iërste sjpuit d’rin, Pfizer. Wie ich beldje väör eine aafsjpraok te make, kreeg ich ein aardige juffrouw aan de tillefoon. Ich haoj van aardige juffrouwe, dus het klikdje drek tösse ós. Neet väör het ein of het anger, mer dae klik meuktj zeker get oet as se twintjig minute same aan de tillefoon hings. Ich huerdje beväörbeeldj van eine kinnis dae ein minder aardige juffrouw aan de lien haaj. Die bewaerdje det ze geine aafsjpraok kós make väör hem en zien vrouw tegeliek. Kwatsj, det kan waal. Mien aardige juffrouw mook d’r in eder geval gein probleem van.

Sjterker nog, wie ze eine datum lètst april väörsjtèldje, vroog ich of het neet iërder kós. Ich lag häör oet det ich neet per se nao Remunj hoofdje. Ze goof mich groeët geliek en ging kieke of in Wiërt, Vènlo of Gelaen iërder plaatse vrie wore woeë Ellie en ich tegeliek terecht kóste. De computer van de aardige juffrouw waas niet van de sjnelste. Het zeuke doerdje dus lang. Dao haaj ze gein probleme mèt, óngertösse kaldje we gezellig door. Äöver het waer hie, oos kleinkinjer en de ozel mèt de corona. Het waerdje Gelaen, bekans twië waeke iërder as de datum in Remunj. En in de gang mook ze eine aafsjpraok väör de twiëdje sjpuit in Remunj. ‘Door uch kóm ich nog èns örges,’ zag ich. Det vónj die aardige juffrouw ein compliment. Efeng.

Gelaen is ein waereldjsjtad. We móste in het centrum zeen, in de Hanenhof. Het waas drök, mer het leep wie eine trein. Sjnel en efficiënt. Nao de sjpuit veuldje we ós allebei opgelóchtj, mer móste nog ein keteer dao blieve. Óngertösse kóste we eine baeker koffie of water pakke. ‘Óngeluifelik,’ zag Ellie, ‘wie good ze het hie geregeldj höbbe. Vief minute … langer haet het neet gedoerdj.’ Ellie kumtj van ein boerderie. Det is aaf en toe nog te merke. ‘Op dae korte tied,’ zag het, ‘kries se nog gein paerd gedèktj.’ Ich haoldje de sjouwers op. ‘Weit ich neet,’ zag ich. ‘Det höb ich nog noeët gedaon.’

2021, waek 17

SJTRING


‘Ich draag al jaore gein sjtring mier op vakantie,’ zag de man mèt het pesjtuur van eine reus. Mèt nog veer angere sjtóng ich boete te wachte väör de winkel van de sjlechter. Gelökkig raegeldje het neet, al waas het waal kaod. De man dae al jaore gein sjtring mier droog, waas aan de kal mèt eine angere miens. Dae haaj eine aorjerwetse hangsjnor. Dao zeen miense die zoeë hel kalle det angere häör waal mòtte huere. Dae van die sjtring waas d’r zoeë eine. Ich bekeek hem mich èns en kós mich laevendjig väörsjtèlle det hae gein sjtring mier droog. Ziene boek, zien baovebein en achterwerk wore de sjtring al hiel väöl maote väörbie.

De miens dae loesterdje dach hetzelfdje as ich. ‘Die zulle ouch waal lestig te kriege zeen in dien maot,’ zag hae fien eweg. ‘De reus haaj neet in de gate det de hangsjnor hem eigelik väör de gek heel. Of hae leet het neet merke. ‘Neet te kriege,’ reep hae. ‘Wieväöl wils se d’r höbbe? Plenty, in alle kläöre en in nog väöl groeëter maote as d’r mien.’ De sjnor reageerdje verwónjerdj. ‘Det haaj ich neet gedachtj. Woeë köps se die döbbel XXXL dan? Toch neet in de sjtad.’ De reus wees nao het Oeëste. ‘In Pruses. En dao hoofs se echt neet te zeuke, as se det döks dinks.’

Dae miens haet groeët geliek, dach ich. Ich zooj in zien geval ouch neet äöver het sjtrandj gaon loupe in ein saort veter woeë al die kilo’s äöverhaer kwabbele. Det leet ich aan de Pruse äöver, die verkoupe die sjtrings ouch. ‘Ich höb d’r gein waeze van,’ zag de hangsjnor. ‘Mer ich vinj het versjtenjig det se neet mier in zón fuddelke róndjlöps. Op ein gegaeve moment höbs se de laeftied dao neet mier väör. Ouch vanwaege dien figuur natuurlik.’ De reus keek hem vraemdj aan. ‘Waat haet mien figuur mèt ein sjtring te make?’ ‘Det se noe ein gewuen zjwumbóks dreugs,’ zag de sjnor get ónzeker. ‘In plaats van ein sjtring.’ De reus sjödje de kop? ‘Ein gewuen zjwumbóks? Gein, zuls se bedoele.’

2021, waek 16

SJPUIT


Ein mevrouw van de GGD beldje mich op det ich achter ein half oer in Remunj mós zeen väör ein coronasjpuit. As ich te laat waas, haaj ich pech, zag ze. Het klónk dreigendj. Ich haaj voel kleier aan, want ich waas in de haof aan het wèrke. Mer ja, ich haaj haost. Dan mer mèt ein gesjäördje bóks, in de sjtevele, nao Remunj. As die GGD-mevrouw dao get van wool zègke, mós ze det mer doon. Ich ging väör ein injectie, neet väör häör te kösse. En aevel, die spuit mós in de baove-erm gezatte waere. En dae haaj ich sjmörges nog gewasse, al raok ich ónger de erm mesjien get nao zjweit.

Het sjaot neet op ómdet het neet lökdje väör eine traktor in te haole. En ich haaj gein zin väör get gevierliks te riskere. De mevrouw loerdje op häör horloge wie ich binnekwoom. ‘Net op tied,’ zag ze. ‘We kinne beginne. Dootj uer bóks mer oet, dao in det hökske.’ Ich keek häör vraemdj aan. ‘Op de tillevisie zitte ze de spuit in de baove-erm,’ zag ich. ‘Mót ich mich dao hie de bóks väör oetdoon?’ De mevrouw haaj neet väöl gedöldj en waas neet van het oetligke. ‘Dit kumtj neet op de tillevisie.’ Ich bloos get väör mich oet en zag niks. ‘Wiltj gae die sjpuit of neet?’ vroog ze sjtreng.

‘Zeker,’ zag ich, ‘in de baove-erm.’ Ich rolde de rechter moew op tot ónger de oksel. ‘Hie,’ wees ich. ‘Ich kóm helpe,’ reep eine forse man, dae oet ein kaemerke kwoom. ‘Wae kriege hem die bóks waal oet. Of dootj gae het toch lever zelf, meneer? Gae hooftj uch neet te sjame. Wae zeen hie waal dökker ein bloeëte vot.’ ‘Dao geit het neet óm,’ zag ich. ‘Ich wil die spuit in de baove-erm.’ De mevrouw greep mich vast. ‘Genóg gekaldj!’ Ich sjtoekdje häör van mich aaf en huerdje ein keihel ‘Au!’ Inèns zoot ich rechtop in bèd. Ellie deej de lamp aan. ‘Ich kreeg ein coronasjpuit,’ zag ich gauw. ‘In ein bats.’ Ellie wreef äöver ziene rechter baove-erm. ‘Det höb ich geveuldj!’

2021, waek 15