Modertaal

Welkóm bie Modertaal. Links de colum van de waek. Rechts de sjtökskes van ein paar waeke ierder. Gaeftj estebleef aan ederein door dae mien sjtökskes in de gezèt loos det Modertaal d'r weer is. Ellie en ich ouch. Noe op dees site. Reacties of vraoge, laot het mich weite.  mailto:criensfrits@hotmail.com

Column van de waek

BLOES


Ich zoot bie de Luemäöle op ein bank. Achter mich sjlingerdje de mäöletak van de Luebaek zich eine waege tösse de sjtruuk. Vlak bie goof eine liester ein konzaer van bóntje geluide. De wind droog het gezang perfect nao mich haer. Mèt de ouge half gesjlaote zoot ich te genete: vakantie in eige landj op nog gein keteer loupe van hoes. 'Dit is väör geldj neet te koup,' dach ich, 'mer het is hie väör niks te kriege.' Ich probeerdje die zin te ónthaoje väör ze in ein gedicht te gebroeke, of in eine roman. Mer ja, zoeë get dinke, is dök al te väöl. Bekans op hetzelfdje moment zatte zich twië dames op de picknickbank väör mich, mèt de rögk op de zón, het gezicht nao mich haer. Ze kwetterdje asof ze op eine döbbele corona-aafsjtand taege de windj in móste kalle.

'Ich höb het heit, zag de ein en ze knuipdje häöre roeëje bloes gans los. 'Alles waat laeftj mót lócht höbbe.' Ze droog geine bh. Ich heel mich sjlaopendj en probeerdje neet te loestere. Mer de twiëdje vrouw vroog: 'Ligktj dae dao te sjlaope of zooj hem get mankere?' 'Dae ligtj te druime,' zag het roeëd bluuske. 'Van seks, natuurlik.' Ich probeerdje mien gezicht in de ploeëj te haoje. 'Van seks,' vroog de anger, 'dinks se det hae dich zoeë zuut zitte? Of kins doe gedachte laeze?' 'Alle mansluuj druime van seks,' zag het roeëd bluuske. 'En aoj menkes nog het meist. Det is pas óngerzóchtj. En dae dao liektj d'r mich echt zoeë eine.'

'Oeioei, dan doot dich dae bloes mer rap toe,' zag de twiëdje vrouw. 'Angers waertj hae nog lestig as hae oetgesjlaope is.' Ich haaj genóg gehuerdj, sjtóng op, bleef op angerhalve maeter van häör sjtaon en keek häör ein väör ein deep in de ouge. Die mèt de bloes aop waerdje roeëd tot wied ónger de navel. Mèt ein paar wäörd haaj ich häör klein kinne make, mer ich mook ein lichte buging en zag. 'Dames. Wiltj gae thoes wiejer druime van mich, kiek dan op www.fritscriens.com en ouch op facebook.'

2020, waek 23

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ierder colums

SJLINGERE


De Litsberg: van baove aaf gezeen sjteit links eine boum mèt tek äöver het water. Dao zeen ein paar dieke touwe aan gebónje. Kinjer kinne zich van de kantj aaf aan zón touw vastgriepe en ein sjtök äöver de Luebaek sjlingere. Ze höbbe de käös väör midde baove de baek los te laote, of väör drueg nao de kantj trök te slingere. Det sjpel meuktj het kindj in groeëte miense wakker. Zoeë wie in dae opa, ein paar jaor geleje. Dae kós het neet laote väör mèt zien kleinkinjer mèt te doon. Ierst duudje hae häör van de kantj oet aaf, zoeëdet ze net get helder baove het water op en aaf ginge. Mer gauw genóg wole de wichter det opa zelf ouch aan het touw ging hange óm äöver de baek te sjlingere. Natuurlik leet hae zich neet kinne.

Tiën seconde later loog ich lankoet in de Luebaek, as ein mislöktj circusnummer. De veer klein men haje de groeëtste lol. Het waertj mich nog dök ingewreve. Det ich mich expres leet valle, höbbe ze mich troewes noeët gegluifdj. Ich mós d'r ein paar daag geleje weer aan dinke. Ich keek baove op de Litsberg van het sjaor nao ónger. Ein hoeshaoje mèt drie wichter zoot rechts te picknicke. Links, bie de boum mèt de touwe, waas eine man bezig mèt drie behuerlike hunj. Hae goeëdje sjtekke in het water, de hunj sjtaove d'r achteraan, brachte de sjtekke in ein hou mou trök en keke al weer oet nao de volgendje sjtek.

Het waas ein kapotmaekerie die neet waas vol te haoje. Mer dao haaj dae miens zich inèns get sjlums op bedachtj. Aan ein van die touwe bónj hae eine sjtek vast. Zónger zich extra meug te maken kós hae die lien baove de baek laote sjlingere mèt de sjtek as ein saort iëwige worst väör de hunj. Die kóste neet wachte. De man haoldje oet väör de touw van zich aaf te sjlingere, mer väör hae het kós loslaote, grepe zien hunj het vast. De rest waas comedy capers mèt dees óngertiteling väör de jeugdige kiekers: *@#$%^&*@#$%^&.

2020, waek 22

ZJWANGER


Het is begós wie Ellie de ierste kier in verwachting waas. Vanaaf dae tied vraog ich mich al mier as viërtig jaor aaf wie het is väör zjwanger te zeen. Dao höbs se as man gein benul van. En toch zooj ich det gaer wille weite. Wille veule. Zelf zjwanger zeen: ich höb hiel lang sjtiekem gehaoptj det mich det nog éns zooj lökke. Det is toch gein raar verlange? Alles mót eine kier väör het ierst gebäöre. Jaomer genóg waas mich het gelök van dae primeur neet gegundj. Allein Ellie wis van miene geheime druim. As ich d'r weer èns op eine romantiese aovendj äöver begós, keek het mich op ein apaarte maneer aan. Ich wis dan waat het dach: Dae tiktj echt neet richtig.

Natuurlik höb ich hóngerdje verhaole gehuerdj van vrouwe äöver häör zjwangersjap. Waat d'r allemaol in häör ómging. Sjpanning, sjtress, bliesjap, ónzekerheid, twiefel, angst en haop, väör mer èns ein paar dinger te neume. Ouch de verhaole van vrouwe woeë ze achteraaf zelf mèt kinne lache, kin ich oet de iërste handj. Edere daag ein paar pöt augurke laege aete. Midde in de nacht zin kriege in pizza. Neet kinne oetsjeije mèt poetse, of eder oer nao de miens op het werk belle. Ich weit het asof ich het zelf höb mètgemaaktj. Allein, ich höb het neet mètgemaaktj, aan mien eige lief geveuldj. Det waas het probleem. Waas, want noe ich óngertösse de laeftied gepasseerdj bèn det ouch vrouwe neet mier zjwanger kinne waere, höb ich miene  wins laote vare.

Mer gister flakerdje de haop op zjwangersjap toch weer op. In de brevebös loog eine folder van ein dame die gesjpecialisserdj is in pienklachte, kanker, äöververmeudjheid, sjtress, burn-out, hormoonsjpegel, bloodsómloup, sjpiersjpanning, lymfecirculatie, aafvalle, vitaliteit, zenuwpien, emoties, zjwangersjapsklachte en algemein gezóndjheid. Ouch preventief. Väör bekans alle probleme mèt lief en geist kins se bie häör terecht. En ouch väör zjwangersjapswinse! Zooj miene zjwangersjapswins dan toch nog oet kinne kómme? 'Zal ich èns belle?' vroog ich väörzichtig aan Ellie. 'Det mós se zeker doon,' zag het. 'Teminste, as se dich nao de kop wils laote kieke.'

2020, waek 21

WORRE


‘Proficiat, worre.’ Ein opzèttelik aojerwetse felicitatie väör miene verjäördaag. Van twië versjillendje man. Het sjtopwaord ‘worre’ waas in mien jeugd in zjwang. ‘Kom neet te laat heivers, worre; Det höbs se good gedaon, worre.’ Het waas ein bevestiging van waat de sjpraeker net haaj gezagdj. ‘Worre’ huerdje bie het inkelvoud. ‘Waortj’ is hetzelfdje, mer waerdje gebroektj väör mier persoeëne, of väör respect te tuine. ’Kómtj neet te laat heivers, waortj; Mer vrouw, gae höbtj het toch mer drök, waortj.’ ‘Pei’ waas ouch zón sjtopwaord. Mèt ‘pei’ kan eine sjpraeker zien verwónjering laote blieke of zien ergernis. ‘Pei, waem zooj det noe höbbe gedachtj; Pei, höbs doe gein oere aan de kop!’ ‘Worre’ kumtj achteraan in ein zin. ‘Pei’ sjteit altied väörop. ‘Worre’ waerdje allein gezagdj door aojer mansluuj, volges mich. ‘Pei’ neet, det waas eine allemans vrundj.

Zelf gebroek ich in mien columns aaf en toe het sjtopwaord ‘efeng’. Det doon ich väör de aardigheid, want in mien spraektaal gebroek ich het waord noeët. Mèt ‘efeng’ geufs se ein saort eindaordeil äöver waat al is gezagdj. Daonao kins se weer wiejer. Ich höb eine miens gekindj dae óm de haverklap zag: ‘Efeng, ich zègk mer zoeë ich zègk mer niks.’ De korte vorm van ‘efeng’ is ’feng’. Det waerdje dan soms ‘feng alla’. Daomèt wool men zègke: 'We weite noe wie het zitj, dus gaon we wiejer.'

Sjtopwäörd zeen ein eigenaardigheid van alle tale. We haje in Haelen pesjtoeër Jacobus Gerards, dae we Kueb neumdje. Kueb kwoom in de viefdje en zèsdje klas godsdeenstles gaeve. Hae kós d’r niks van, mer haaj ein interessante aafwieking: te pas en te ónpas leet hae het sjtopwaord ‘niewaar’ valle. As se d’r op gings lètte, waerdje se d’r gek van. Wae jónges moke d’r ein sjport van väör te tèlle wie dök det waord veel in ein les. Det mós sjtiekem gebäöre. As meister Crompvoets het in de gate haaj, kreegs se sjtraof. Dao waas dae neet misselik mèt. Hóngerd sjtraofregels haads se al gauw te pakke. Ein vaeg óm dien oere ouch. Efeng, det huerdje d’r in dae tied bie, worre.

2020, waek 20