Modertaal

Welkóm bie Modertaal. Links de colum van de waek. Rechts de sjtökskes van ein paar waeke ierder. Gaeftj estebleef aan ederein door dae mien sjtökskes in de gezèt loos det Modertaal d'r weer is. Ellie en ich ouch. Noe op dees site. Reacties of vraoge, laot het mich weite.  mailto:criensfrits@hotmail.com

Column van de waek

VAKANTIEFOTO


Ellie en ich wore ein paar jaor geleje in Boedapest. Ein prachtige sjtad. Mer van de Hongaarse taal versjteis se niks. Ouch neet ein bietje. Hongaars, Turks en Fins zeen bekans neet te liere väör eine vraemdje. Det höb ich neet oet eige ervaring mer van huere zégke. Van miense die het kinne weite. Toch kóste we ós redde, met henj en veut. De aoj miense kaldje ein bietje Duits, mer dan mós se häör ierst zègke des doe geine Pruus bès. De jóng miense sjproke ein bietje Ingels en kwome gaer mèt boetelenjers aan de kal. Pas zoge we op de tv de Groeëte Mertjhal, ein prachtig, aod geboew vol winkels en aettentjes. Det brach ós weer trök nao Boedapest.

Ouch van gesjreve Hongaars is geine kook te bakke. Daoväör ving eine collega van mich ós in Boedapest op het vleegveldj op. Hae is Hongaar en mook ós waegwies in dinger die we absoluut móste wete. Aopenbaar verveur beväörbeeldj. Ellie is in praktiese zake flot van begriepe. Gelökkig mer, angers waas ich noeët mier thoesgekómme. Noe kóste we ós gemaekelik door de ganse sjtad verplaatse mèt metro en bös. Natuurlik ginge we ouch nao de burcht van Boedapest. Waat ein fantasties oetzicht haje we äöver de Donau. En wae neet allein. Róndjóm ós haer waerdje nog väöl mier tale gesjpraoke woeë we niks van versjtónge. Mer vlak bie ós huerdje we Limburgs. Eine man en ein vrouw.

Ze wore terechtgekómme tösse ein klócht kwetterendje Japanners. Die haje mèt häör deur camera's gein oug väör het prachtige panorama väör häör. Allein väör details woeë ze het thoesfront de ouge mèt kóste oetsjtaeke. Inèns reep dae Limburger: 'Aoh, kiek dao!' Hae wees in de lócht woeë niks te zeen waas en begós wie gek foto's te make. Zien vrouw bleef wieze: 'Nao links, nao rechts, ein bietje nao achter.' De Jappe bedachte zich neet en begóste vort te fotografere, örges in de lócht woeë allein lócht waas. Det haet zeker drie minute gedoerdj. Toen lachdje de vrouw nao ós en zag: 'Welke oetlègk zoje die thoes gaeve bie dees vakantiefoto's?'

2018, Waek 50

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ierder colums

ZIËMEERMIN

 

Ellie en ich lepe trök nao de fietsesjtalling in de Neersjtraot. Het waas intrintj Sinterklaos. Dan wiltj ederein zien kadoos op tied bie-ein höbbe. Ich haaj last mèt loupe, vanwaege miene linkerbein. Daoväör mós ich aaf en toe effe sjtilsjtaon väör bie te kómme. Ich sjnap noe woeëväör det etalage-bein hètj. Dees reis sjtóng ich sjtil väör de etalaasj van eine tattoo-shop. Eine groeëte vinger op ein bord wees det de zaak aop waas. Naeve ós sjtóng ein echtpaar. Get jónger as Ellie en ich, dus eigelik nog hiel jóngk. Väöral de man waas zich flink aan het sjteggele mèt zien vrouw. Lichtelik woeëndje ze örges op de hei woeë se vrie kins kalle zónger det emes mètloestertj. Ze deje in eder geval neet häör bèst väör het probleem get ónger häör beie te haoje.

Al gauw genóg haje Ellie en ich de draod van häör discussie te pakke. In häör hoeshaoje haje ze breefkes getrokke. Dao sjtóng de naam op van degene dae het kado zooj kriege. En ouch welk kado Sinterklaos hem mós bringen. Neet sjpannendj mer waal altied good, zoojs se dinke. Toch neet. De vrouw waas gesjlaagdj. Mer de man mós get aansjaffe väör ziene zoon woeë hae geine waeg mèt wis. De jóng haaj zich namelik ein kadobón gevraogdj van de tattoo-shop woeë zien aojers zich väör sjtónge te sjtraevele.

De man verrèkdje het, zag hae, väör zien good geldj aan dae ónzin oet te gaeve. Of dach de vrouw det hae neet richtig tikdje? Ze kóste hem allemaol de rögk op. Hae betool gein tattoos. En zeker neet de tattoo van ein ziëmeermin róndj de navel. Ze zoje hem as vader waal väör gek verklaore. De vrouw zag det hae neet mós aordeile äöver het kado waat häör Wim zich haaj gevraogdj. En ouch det häöre miens nao binne mós gaon väör die kadobón te koupe. Zoeë bleve ze taege-ein hetzèlfdje herhaole. Het sjaot neet op. Tot de man zag: 'Gein tattoo van mien cente. Det Wimke zich det naaks vroumes mer zelf óm ziene navel kratstj. De graof naoldj hingtj d'r ónger.'

2018, Waek 49

 

ZJWART

 

Zjwart geldj. Zjwart kieke. Zjwarte magie. Zjwart wèrke. Zjwarthanjel. Zjwarte humor. Zjwarte vriedig. Zjwarte mertj. Zjwarte kousekèrk. Zjwartbook. Zjwarte kunst. Ein zjwarte bladzijde oet de gesjiedenis. Eine zjwarte daag oet het laeve. Zjwartgallig. Zjwartriejer, Zjwarthaemdj. Zjwartrok. Zjwartsjpaarder. Zjwart van de hónger. Zjwarte kring ónger de ouge höbbe. Zjwarte pókke. Zjwarte doeëd. Zjwart wie ein rölke. Zjwarte vlag. Zjwart sjlachte. Zjwarte prieze. Eine zjwarte bril op höbbe. Zjwarte zeel. Op zjwart zaod zitte. De zender geit op zjwart. Zjwarte gedachte. In alle wäörd of oetdrökkinge hie baove haet het waord 'zjwart' ein óngunstige beteikenis.

Wit sjteit väör leecht, väör alles waat good en positief is; zjwart väör het duuster, väör waat sjlecht en negatief is. Oetzunjeringe daogelaote. Ingele zeen geiste van het leecht. Duvels zeen geiste van het dónker. En zjwarte Piet dan? Dae is natuurlik zjwart ómdet hae door sjaorsjtein mót kravele. En ouch is hae dónker ómdet hae as knecht mèt Sinterklaos is mètgekómme. Dae heilige waas Busjop in Myra in het Zuide van Turkije. Dao woeëne gein kiësköp. Piet is ouch zjwart ómdet hae nog neet zoeë gek lang geleje geine gemaekelike waas. Hae haaj ein roe väör sjtoute kinjer te sjtraove. En deej det ouch. Hae noom sjtoute kinjer in eine groeëte zak mèt nao Sjpanje. En hae waas eine sjpion, dae sjtoute kinjer mós verraoje aan Sinterklaos. En waem van ós waas neet sjout vreuger?

Dus ederein haaj kneip väör zjwarte Piet. Det waas gein positief figuur väör kinjer die geluifdje. Ze wore sjoew väör hem. Zoeë pees het waord 'zjwart' precies bie waat de knecht van Sinterklaos waas en deej. Det is neet mier. Toch sjnap ich det miense mèt ein dónker hoed zich óngemaekelik veule mèt oze zjwarte Piet. Ze höbbe te dök de dèksel op häör naas gehadj, vanwaege häör kläör. Det ze get aan die kläör van zjwarte Piet wille verangere begriep ich ouch. Laot gaon dus, we mótte het hie allemaol nao óze zin kinne höbbe. Mer as d'r miense zeen die mich racist neume omdet ich gein meute höb mèt zjwarte Piet, gaon ich sjteigere. Det is richtig zjwartmaekerie.

2018, waek 48

VREUGER

 

Vreuger! Begin d'r neet äöver taege de kleinkinjer. En toch mós ich det de väörige waek twië kier doon. Tijl, miene kleinzoon van zeve jaor oet Remunj, kwoom achteróm in ein korte bóks. Det veel op. Dus Ellie zag: 'En jóng, höbs se het nog werm?' Det ouch, mer daoväör droog Tijl gein korte bóks. Hae haaj gewedj mèt eine angere jóng det hae de ganse wintjer in de korte bóks bleef loupe. 'Det is te doon,' zag ich. 'Wae droge vreuger wintjer en zomer korte bókse.' Ich kreeg mien ierste lang bóks pas wie ich de plechtige communie deej. Ein sjietbroen roet, mèt zónne zelfdje colbert d'rbie. Soms waer ich dao nog zjweitendj wakker van. In mien herinnering höb ich het pak tot mien twintjigste gedrage. Mer det zal waal neet. Efeng.

Eine daag later kwoom Iris, mien kleindochter van acht oet Grathem, oet sjoeël. Het waas ram van de wap. Twië jónges haje zich op de sjpeelplaats gehouwdj. Flink eweg, volges Iris. Zoeë erg det de ganse sjoeël zeker wis det ein van die twië waal gesjorstj zooj waere. Ich wis neet waat ich huerdje. Het kindj geit nao groep vief en mook dae daag pas väör het ierst mèt det d'r herrie waas op de sjpeelplaats! Vreuger waerdje d'r aldaag geknoktj. Väör de les, ónger sjpeeltied en nao de les. Ich höb zelfs in de mès nog emes väör zien gezicht gehouwdj. Het misselik menke zoot mich de hiele tied achter in de nek te blaoze. Hae haet het noeët mier gedaon.

Ruzie huerdje bie de romantiek van de sjoeël. Haost altied bleef het bie get sjelje en tuffe, of get duje en trèkke. Aaf en toe was het meines. Dan sjtónge we óm de vechtersbaze haer en zónge in koeër: 'We houwe hem op die ouge, we houwe hem op die moel.' Soms wón d'r emes. Meistal mook de meister d'r eine kómaaf aan en sjtuurdje de ruziemaekers nao binne. Zeen de kinjer allewiel zoeë braaf dat ze gein ruzie mier make? Det ouch natuurlik. En daobie, wae zulle waal echt neet gedougdj höbbe. Vreuger.

2018, waek 47

JUWELIER

 

Ich kóm neet gauw bie oze juwelier. Ouch neet in parfumwinkels troewes, dao krieg ich op sjlaag koppien. Pas lepe Ellie en ich in ein deur warehoes nao de oetgank. Via de parfumaafdeiling. Gelökkig greep Ellie mich bie de erm, angers waas ich äöverhoup gegange van de sjtank. Mer ich haaj het äöver juweliers. Bie häör sjtinktj het neet, dao blinktj het. Juwele of horloges zégke mich niks. Ich zal ze wààl väör Ellie koupe, noeët väör michzelf. Koupe bie de juwelier doon wie langer wie minder miense. Det huerdje ich van oze juwelier. Dae beklaagdje zich taege eine klantj. Det miense zich óngezjeneerdj alles äöver ein produkt door hem laote oetligke. En det ze dan röstig koupe via internet.

De juwelier waas neet blie mèt internet. Waal mèt de klantj dae in zien zaak ein kèttingske wool aafraekene. Ich waas ouch blie want wae wore eindelik aan de bäört. Ellie hoofdje allein mer get op te haole waat al klaor loog. Dan doertj het wachte lang op eine twiefelendje klantj en eine winkelier dae zich äöver internet beklaagtj. Ich veuldje mich ein bietje óngemaekelik wie ich dach: 'As dae miens det kèttingske op internet haaj besjtèldj, wore we allang weer boete gewaest.' Efeng. Ellie raekendje aaf en deej zien juwele väörzichtig in de tas.

De vrouw nao ós haaj last van ein oerbel die sjeif hing. De verkierdje kantj van de bel, wees nao de verkierdje kantj van de waereldj. Het waas gein gezicht. Of det aan die oerbel loog, weit ich neet. Ich haaj mèt de vrouw te doon. Zeker wie de juwelier zag det häör gaat waarsjienlik neet tegooj zoot. De vrouw zoog dao de humor waal van in. Ze deej häör oerbel oet en leet häör gaat kieke. Ich moch mètkieke. Het leek mich ein good gaat. Mer ja, waat is ein good gaat as se oerbelle dreugs? 'Waat mót ich dao noe mèt?' vroog de vrouw. De juwelier wis het neet. Hae keek mich aan asof ich het waal wis. Ich haoldje de sjouwers op en zag: 'Mesjien mót mevrouw èns kieke op internet.'

2018, waek 46