Modertaal

Welkóm bie Modertaal. Links de colum van de waek. Rechts de sjtökskes van ein paar waeke ierder. Gaeftj estebleef aan ederein door dae mien sjtökskes in de gezèt loos det Modertaal d'r weer is. Ellie en ich ouch. Noe op dees site. Reacties of vraoge, laot het mich weite.  mailto:criensfrits@hotmail.com

Column van de waek

BÓCHTE

‘Waat ligks se toch te sjörge,’ vroog Ellie. We loge net in bèd. Het waas fris op de sjlaopkamer. En ouch in bèd, det lang aop haaj gelaege. ‘Ich, sjörg neet,’ zag ich, ‘ich bèn aan het bóchte.’ Ellie mook het leecht baove zien nachtkeske aan. ‘Waat bès se aan het doon?’ ‘Bóchte,’ zag ich. ‘Dan is het binne de kortste kiëre werm.’ Het keek mich vraemdj aan. ‘Mós se daoväör zoeë mèt het dèkbèd ligke te bössele? Trèk het mer sjtrak äöver dich haer. Dan waertj het ouch werm en kan ich gaon sjlaope, zónger det se mich het gans bèd äöverhoup zits.’ Het sjnapdje d’r niks van. ‘Ich zit niks äöverhoup,’ verdedigdje ich mich. ‘Ich drappeer het dèkbèd los óm ós haer. Det het aan alle kantje sjluutj en toch ein lóchtlaog óm ós haer liëtj, as isolatie.’

‘Doe mós bie eine bèddesjpecialist gaon wèrke,’ zag Ellie, ‘as bóchtadvisäör.’ Ich begreep het waal. Bie Ellie thoes haje ze gein knien, bie ós waal. Ich mós helpe die knien te verzorge. Gaostóng sjtaeke, väör te vore. Koeëje sjoeën make. Pap zat aaf en toe eine raekel bie ein moor, want dao móste jónge kómme. Det vertelde ich Ellie. ‘As de jónge gebaore zoje waere, begós de moor te bóchte. In eine hook van de koeej boewdje ze ein nèst. Ein saort bol van sjtrue en huij. Neet vast inein getrampeldj, mer juust lóchtig en toch sjtevig.

Ze trok zich haor oet woeë ze de binnekantj zaocht mèt aafwèrkdje. Aan de väörkantj bleef ein róndj gaat, det ze groeëter of kleiner kós make. De bócht waas klaor. Waat dach se det det lekker werm waas. Det bèn ich ouch aan het doon.’ Ellie trok ein gezicht asof het wool zègke: hèls se mich daoväör oet de sjlaop. Mer het zag: ‘As doe mich mer gein jóng knien kries dalilk, mèt det gebócht van dich.’ Ich keek hem deep in de ouge en zag: ‘Kriege neet … mer doe brings mich waal op ein idee.’ Ellie deej de lamp gauw oet. ‘Welteruste. Bócht doe nog mer get wiejer.’

2021, waek 49

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ierder colums

OMT

Ellie en ich lepe in Naer naeve de baek, richting Maas. Het waas gries waer. De tv haaj waal get zón väörsjpeldj, mer dao trok de zòn zich niks van aan. Aeve good waas het gein sjtraof väör naeve de baek op te loupe. Aan de eine kantj loog ein prachtig opgeknaptj, boeregood, aan de angere kantj de randj van het dörp. Mèt de Friedesse mäöle as gratis juweeltje. Wie we bie de brögk kwome die in de waeg ligktj van Bögkeme nao Naer, begós de zón lekker te sjiene. De herfstkläöre van het landjsjap kwome tot laeve. Effe later wore we al bie de sjteiger van het fietsvaer aan de Maas.

Van Kessel oet kwome twië groeëte buet aangevare, eine aan de Beeselse kantj, de angere aan de Naerse. Het ging hel, asof het óm het eine weddesjap ging, waem in Bögkeme het iërst ónger de sjpaorbrögk door zooj gaon. Versjtappe taege Hamilton, mer dan op het water. De boeët aan oze kantj haaj de bèste papere väör te winne. Hae ging get helder en haaj de binnebocht. Mer inèns gaof de boeët aan de äöverkant ekstra gaas en haoldje de angere langzaam in. Net väör de boetebocht sjtook hae sjuun de Maas äöver, asof hae dwaers door ziene concurent wool vare. Det waas ouch gebäördj as dae boeët neet vaart haaj geminderdj. Gelökkig leep het net good aaf.

Eine man mèt eine scootmobiel haaj het ouch gezeen. We kóste hem neet. ‘Wappies,’ zag hae. ‘Die höbbe de coronakolder in de kop.’ Waat mós se dao-op zègke? Hae verwachdje gein antjwaord. ‘Det kumtj allemaol door det OMT,’ ging hae wiejer. ‘Die make de miense gek mèt häör advieze ’ ‘Ich höb d’r gein versjtandj van, antjwaordje Ellie väör van dae negatieve kal aaf te zeen. ‘Ich waal,’ zag hae, ‘ich höb nog mèt Marion Koopmans gesjarreldj.’ Dao sjtónge Ellie en ich effe van te kieke. ‘Dan woortj gae eine goje väör het OMT,’ maendje Ellie. Hae reageerdje drek. ‘Det kós waal èns kloppe. Dan beteikendje die aafkorting waat ze zooj mótte beteikene: Óntsjmette, Móndjkepkes en Teste.’

2021, waek 48

NOZEM

Pas geleje waas de twiëling oet Remunj mien kinnis van moderne muziek aan het teste. Ze neumdje mich eine houp name op woeë ich nog noeët van haaj gehuerdj. Van sommige kós ich neet èns opmake of het de titel van ein leedje waas, of de naam van eine artiest. Iërst dachte ze allebei nog det ich häör väör de gek heel. Gauw genóg begrepe ze det häöre opa op det gebied van eine angere planeet kumtj. As lètste test neumdje ze eine zanger dae zoeë waereldjberoemdj waas det ederein hem mós kinne. Ich mós weer passe. Asof het waas aafgesjpraoke, sjprónge ze geliek op, rendje mèt de erm nao de hemel gesjtaoke ein rundje door de kamer, terwiel Tijl reep: ‘Miense van ein dörp. Ich kan d’r neet taege. Die weite niks’

Waat humor aangeit, zeen ze allebei al behuerlik wied óntwikkeldj. Dus väör mich extra te plaoge zagte ze: ‘Opa is al aod, dae hèltj natuurlik van Frans Bauer. Ich sjödje van neet. Dus koppeldje ze mich iërst nog aan André Hazes en daonao aan Marco Borsarto. Óm häör sjtil te kriege zag ich det ich van de Doors, Iron Butterfly  en Joy Division waas. Dao haaj ich häör te pakke, want die name zagte häör niks. Dus ich kós häör fien oetligke det ós versjil in kinnis van moderne muziek niks mèt dörp of sjtad te make haet, mer mèt laeftied en mèt de generatie woeë se in opgruuts.

Wie het inèns in mich opkwoom, weit ich neet, mer ich zag: ‘Wètj gae eigelik waat eine nozem is?’ Ze keke zich aan en begóste mich oet te lache. ‘Det waord besjteit neet, opa.’ Ich vertèldje häör van nozems, kreidlers, zündapps, vètkuive en nog väöl mier woeëvan ich neet èns wis det ich het haaj ónthaoje. ‘Dao zeen zelfs leedjes äöver nozems gemaaktj,’ zag ich. As bewies begós ich de hit van Cornelis Vreeswijk te zinge: ‘Niemand ter aarde weet hoe het eigelijk begon/Het droevige verhaal van de nozem en de non.’ Nao het derdje couplet reep Tirza: ‘Opa, sjei mer oet, wae geluive dich.’

2021, waek 47

RUTSE

Pas geleje sjtóng ich sunjes vreug op ómdet ich klaorwakker waas. De daag begós in de lócht te kómme. Aan alles waas te zeen det het herfst waas. De kläör waas langzaam oet de haof aan het verdwiene. Het gezón waas neet vóchtig mer naat. Ich haaj mich achter in de kamer väör de raam gezatte. De draod van de ómheining róndj de viever leek ein parelkètting, zoeëväöl dauwdröppels hónge d’raan. Eine boumklever leep de sjtam van de catalpa nao väör sjpinne te zeuke. Hae kumtj waal ein paar kier per daag. De greun sjpecht die zich aeve later meldje, krieg ich neet zoeë gauw te zeen. Ze inspecteerdje de randj van het gazon en de paedjes d’r langs, op miere. Mer die haje zich al trökgetrokke väör de wintjer.

De greun sjpecht is eine ónröstige vogel dae gein moment sjtil zitj. Mer toch kós ich zien mosgreun kläör, de zjwarte plek óm zien ouge en de kop mèt de roeëje kruun good bekieke. Neet al te lang troewes. Gauw genóg sjtaof ein eikuerke mien blikveldj in. Het haaj örges ein noot gevónje. De sjpecht vlaog op, het eikuerke keek wildj óm zich haer en rendje weg tösse de sjtruuk. Inèns waas hae d’r, eine iesvogel. Hae zoot recht väör mich op nog gein drie maeter aafsjtandj op de draod róndj de viever. Ich dors bekans geine aom te haole en bleef doeëdsjtil zitte. De vogel loerdje bienao ónopvallendj in het water, ziene lange puntjige snavel wie ein waope in de aansjlaag.

Hae leek bienao róndj, eine fiëstelike kerstbal, mèt zien oranje borst, de prachtig blauw vaere mèt de witte penseelsjtreekses. Ouch op de kop. Hae waas oet op mien vèsse, gewuen rutse oet de Maas. Waat mòs ich doon? Effe op de raam kloppe väör die rutse te redde of genete van de iesvogel? Eigelik wool ich allebei. Ich zoot doeësjtil te twiefele. Wie ich det lang genóg gedaon haaj, waas de iesvogel het meug. Hae vlaog op, rechtsjtreeks nao de viever van de bure wiejerop. Geliek haaj hae. Dao zitte echte vievervèsse, väöl lekkerder as mien rutse.

2021, waek 46

SJTROUM

Ellie en ich sjtónge bie de Sint Elisabeth mäöle op de brögk te kieke wie het water oet de baek het mäöleraad leet drejje. Het waas ein prachtig gezicht, waterkracht op ein sjlum maneer ómgezatte in enerzjie. Het waas zoeër. Naeve ós sjtóng ein sjtèl van oze laeftied nao het geweldj van het water te kieke. De man haaj eine lange, geraofeldje baard, droog ein korte bóks mèt ein houthakkershaemdj en haaj bloeëte veut in de sandale. De vrouw droog ein lank kleid van bóntj Indian ketoen det zoeë leek weggeloupe van Woodstock. Van de angere kantj kwome ein oma en eine opa mèt ein kleinkindj van ein jaor of acht.

Natuurlik gebäördje  waat d’r altied gebäörtj as veer man äöver ein brögkleun hange en in het water kieke. ‘Opa, ich zeen niks,’ klaagdje het maedje. ‘Waat is hie?’ ‘Water,’ zag opa en hae mós mèt zichzelf lache. De man mèt de baard wees nao het mäöleraad en zag taege het maedje: ‘Kiek. Het water liëtj het raad drejje. Zoeë kins se sjtroum make, väör lampe te laote branje. In groep acht liërs se precies wie det wèrktj.’ De opa keek hem ein bietje getraoje aan, asof hae jaloers waas det eine wildjvraemdje zien kleindochter haaj aangesjraoke. ‘Groep acht,’ zag hae net get te hel. ‘Dan höb ich dich det allang oetgelagdj, Anna. Vanaovendj, nao het aete. Zoeë ingewikkeldj is det neet.’

Hae keek nao de sandale van de man en trok zien naas op. ‘Allang,’ herhaoldje hae nog èns väör de dudelikheid. Het kindj besjtudeerdje óngertösse noesjierig de bloeëte veut. ‘Höbtj gae gein zök?’ vroog het belaefdj. ‘Ich höb gein kaoj veut,’ antjwaordje de man. ‘Dus ich hoof gein zök. Op de bloeëte veut loupe, is hiel gezóndj.’ ‘Doon wae oos zök ouch oet, opa?’ vroog Anna. ‘Niks d’rvan,’ keef opa. ‘Wae zeen neet gek. Of wils se krank waere?’ Hae keek de man oetdagendj aan. ‘Bloeëte veut zeen toch gezóndj,’ jengeldje, Anna. ‘Of neet?’ vroog het aan de man. ‘Jaowaal,’ zag dae. ‘Hiel gezóndj mer det ligktj opa dich waal oet, vanaovendj nao het aete.’

2021, waek 45