Modertaal

Welkóm bie Modertaal. Links de colum van de waek. Rechts de sjtökskes van ein paar waeke ierder. Gaeftj estebleef aan ederein door dae mien sjtökskes in de gezèt loos det Modertaal d'r weer is. Ellie en ich ouch. Noe op dees site. Reacties of vraoge, laot het mich weite.  mailto:criensfrits@hotmail.com

Column van de waek


HITTEGOLF

‘Wils se waal of geine sjoklaat op dien ieske?’ vroog de man tamelik hel aan zien dochtertje in de rie väör de ieskraom. Hae sjprook ein Hollandjs sjtadsdialect. Welk precies kós ich oet die paar wäörd neet opmake. Dialecte in het Weste lieke doorein erg op Algemein Nederlands. Daoväör gedrage väöl miense van die kenj zich asof zuuj van hoes oet good Nederlands kalle. Ein pienlik misversjtandj. As Rotterdams, Schevenings of Lutjebrooks zal het waal kloppe waat ze zègke. As Algemein Nederlands sjtaaltj het dök nörges op, al zeen väöl miense det zelf. Daodoor is het in de Randjsjtad soms lestig väör het personiël in winkels, restaurants of op terrasse zónger naovraog te versjtaon.

Dao kumtj dit nog bie: in het Weste woeëne de meiste miense en die kriege op radio en tv de meiste aandacht. Mèt as gevolg det ouch väör de radio en op de televisie  väöl sjlecht versjtaonbaar gekaldj waertj. Ouch ómdet het sjpraektempo in het Weste hoeëger liktj en väöl miense häör wäörd en klanke half insjlikke. Ich dink det ich neet de enige bèn dae last haet van dit probleem. Limburgers weite det häör taal väör angere lestig te versjtaon is. Dao haoje ze raekening mèt. Ze doon ekstra häör bèst väör fatsuenlik Nederlands te kalle taege neet-Limburgers.

Det ging mich allemaol door de kop wie dae man eine praek taege zien dochter heel. Het wicht goof gein besjeid äöver waal of geine sjoklaat. Door het geplaar väör dao achter te kómme, haaj de man neet in de gate det hae aan de bäört waas. Ederein sjtóng óngedöljig te wachte. ‘Waat waertj het, meister, dröppele of pisse?’ vroog de aojere man achter de toeënbank nerrig. De ganse rie begós te grinnike. De klantj keek op en zag: ’Pardon?’ De verkuiper veuldje det hae succes haaj: ‘Of se worst lös!’ De rie haaj de groeëtse lol. Ich sjaamdje mich. Väör dae lómpe miens. Mer ouch ein bietje väör michzelf. Det ich net nog dach det Limburgse dialectsjpraekers altied raeking haoje mèt miense die häör dialect neet versjtaon. Gelökkig haaj ich ein good excuus. De hittegolf.

2018, waek 33

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ierder colums

SJIET

Ellie en ich wore gelandj in Weesp op ein terras aan de Vecht. Baove ós zorgdje ein aafdaak van drie hoeëg buim väör keule sjeem. We zote good. Dao waas zat te belaeve. De serveerster waas erg jónk en kós neet ónger de veut oet. De man aan het täöfelke naeve ós besjtèldje eine cola en ein Italiaans bruedje. De cola kwoom drek, het bruedje bleef intrintj ein half oer óngerwaeges. De serveerster zat de tejjer väör de man neer. Dae knikdje en keek impessant op zien horloge. Het maedje versjödje gein oer. Begreep het neet waat de man wool zègke? Of haaj het sjiet aan het wachte van de klantj?

In het wegloupe trok het achter aan zien rökske. Det waas inderdaad nogal klein  oetgevalle. Mesjien waas het kindj in korte tied hel gegruudj en haaj het gein gelaeg gehadj väör get noets te koupe. Het waas ouch zón drök terras. De man wool aan zien aete beginne mer keek hulpeloos op nao Ellie en mich. Het Italiaans bruedje waas laeg, zónger belégk. Mesjien haaj emes det d’r aaf gesjoebd? Zooj het daoväör Italiaans bruedje heite? De man winkdje het maedje, leet het bruedje zeen en vroog netjes of hae de cola moch aafraekene. De reactie van het maedje waas net zoeë laeg as het bruedje. Gein excuus. Gein väörsjtèl väör het probleem op te losse. De klantj is käöning. Dees serveerster haaj sjiet aan de käöning.

Óngertösse waas d’r väöl opónthaod van plezeerbuetjes op het water. Vlak bie waas ein ophaolbrögk. Dao sjtröpdje het zich. Eine boer mèt ein zeiktón achter ziene traktor sjpaot het dèk van de ophaolbrögk met water naat. Prachtig beeldj waas det. Links en rechts sjtóng op de waeg ein kapitaal aan auto’s. Al dae deure techniek mós braaf wachte tot eine boer mèt eine traktor klaor waas mèt zien werk. Allemaol vanwaege ein aojerwetse ophaolbrögk woeë de ter van begós te drieve. Op het water loog väör nog väöl mier geldj aan techniek te wachte. De zón haaj d’r sjiet aan. Natuur is soms ein jóng serveerster mèt ein te kort rökske.

2018, waek 32

PROBLEEM

 

Het oetzicht op de Maas waas prachtig. Väöl plaats waas d’r neet. Dao sjtónge twië banke. Bekans taege ein aan. Op de ein zote eine man en ein vrouw. Ze wore jónger as Ellie en ich. Wae zatte ós op de anger bank. Ein sjtök ónger ós haaj de Maas het tempo aangenaome det bie het waer pees. Langzaam sjaof eine boeët taege de sjtroum op. Het geluid van de motor waas neet te huere. Op het dèk waas eine man bezig mèt water en baezem. Ich waas jaloers op hem: op eine boeët sjtaon gein buxushègke. Bie ós höbbe de rupse van de buxusmót alles kaalgevraete. Ein flink probleem.

De vrouw op de bank naeve ós bekeek häör bloeëte veut. Häöre miens keek mèt en zag: ‘Hetzelfdje probleem van altied. Det wèts se zelf ouch.’ De vrouw waerdje ein bietje nerrig. ’Probleem, probleem! Mós se mich det iëwig ónger de naas wrieve?’ Ze trok häör veut op en lag het vest d’r äöver det in de handjtas zoot die naeve häör op de bank sjtóng. ‘Zoeë, dan hoofs se het PROBLEEM neet te zeen, as se dich väör mich sjaams.’ De man haoldje zien sjouwers op. ‘Ich sjaam mich neet väör dich.’ Allein det se dich altied sjoon köps die te klein zeen. Det is dien probleem.’ ‘Kan ich d’r get aan doon det ich groeëte veut höb?’ sjpoezdje de vrouw.

‘Aan die groeëte veut kins se niks doon,’ erkindje de man. ‘Mer waal det se verkierdje sjoon köps. Doe duis dich dien pien zelf aan.’ ‘Mèt mäötje 45 loup ich väör sjöt,’ jaomerdje de vrouw. ‘Det neum ich ein probleem. Doe neet?’ Hae zuchdje. ‘Waat is ein probleem? Lever mèt maot 45 ein probleem zónger pien, as mèt maot 43 ein probleem mèt pien. Want dan höbs se twië probleme. Mer dien groeëtste probleem is det se neet cóntent bès mich dichzelf!’ Die waas raak. De boeët verdween óm eine bocht. De zón sjeen lekker. De vrouw verweet de man det hae neet van häör heel. Het probleem van mien buxushègk waas nog mer half zoeë erg.

 2018, waek 31

GREUN

 

‘Greun is neet mien kläör,’ zag de man taege de vrouw. Ellie en ich zote aan het täöfelke naeve häör in de sjeem. Het waas zeker dertig grade, mer mèt ein lekker glaas witbeer waas het te doon. Zón zin die op ein terras kumtj aanwejje, haet waal get. Bie mich kwome vraoge nao baove äöver greun. En ouch: waat is dan waal de kläör van dae man? Ellie keek mich èns aan. Ich zoog aan zien gezicht det het hetzelfdje dach as ich. De vrouw drónk aan häöre bitter lemon en zag: ‘Wiezoeë, greun is neet dien kläör?’ De man haoldje de sjouwers op. ‘Greun duit mich dinke aan sjpinazie. En ich haoj neet van sjpinazie.’

De vrouw bloos väör zich oet. ‘Doe hèls ouch neet van roeëdmoos,’ zag ze. ‘En toch dreugs ze altied roeëj óngerbókse.’ ‘Det is get angers,’ verdedigdje de man zich. ‘Mien óngerbókse zeen echt roeëd. Wie tomate of roeëje paprika. Roeëdmoos haet eine verkierdje naam. Det is mier paars. Dao haoj ich ouch neet van, van paars.’ De vrouw drónk weer aan häör glaas en zag: ‘Wie kums se dao inèns bie, óm äöver greun te beginne?’ De man sjödje ziene pils in eine kier nao binne, zat zien glaas neer en wees mèt de kop sjuun nao väöre. Dao zoot ein jónk sjtèl, paaf in de zón. We zoge häör allein van achter.

Het maedje haaj get aan mèt eine bloeëte rögk. Het haaj prachtige, lang, oranje-roeëd, gekroldje haor. Die sjtraoldje in de zón wie ein zón. De jóng droog ein sjiet-greun poloshirt. Óngeluifelik waat ein sjmaerige kläör greun. Het maedje mós waal erg väöl van dae jóng haoje det het zich neet sjaamdje väör mèt die prachtige haor naeve det vèttig greun te zitte. Ich wis neet det oranje-roeëd zoeë sjoeën kós zeen. Ik keek nog èns. Oranje-roeëd. Waat ein hemelse kläör! ‘Det maedje mót waal naovenantj knap zeen,‘ zag ich taege Ellie. Het keek mich sjeif aan en zag: ‘Pei, loup d’r haer. Dan wèts se het.’ Ich kreeg ein roeëj kläör wie de óngerbókse van de man naeve mich.

2018, waek 30

FOEKER

 

Ellie en ich haje ein sjtök gefietstj. We kwome bie ein terras woeë miene fiets neet wiejer wool. Ich haaj te loestere. Het waas vol, mer gelökkig ginge d’r twië taofels net eweg. Eine kwetterendje groep bejaarde. Al mót ich väörzichtig zeen mèt det waord. ‘Senior’ of ‘miense van de derdje laeftied’ klinktj baeter. Dinke sommige. Het is mer waat se dichzelf wies wils make. Ein aoje kast waertj geine noewe kast door hem antiek of vintage te neume. Efeng. De groep bejaarde besjtóng oet ein man of twelf. Ze kwome op ós aaf geloupe want ze haje häör fietse sjtaon woeë Ellie en ich die van ós wole neerzitte.

Hie baove höb ich het waord ‘antiek’ geneumdj. Det duit mich dinke aan ein aod leedje det iëwig jónk blieftj: Dao zitj muziek in antiek. In deze groep seniore zoot muziek väör ein ganse famfaar. De eine wis nog mier as de angere en leet det huere ouch. De motor van eine auto dae väörbie reej kwoom neet baove het gekwetter oet. Det ging mer door, ouch wie ze häör fietse van het sjlaot haoldje. Ein vrouw, die dudelik eine gangmaeker waas, bekeek oos fietse asof ze die wool koupe en zag: ‘Ich zeen het al. Gae zeetj Foekers.’

Ellie keek mich aan en ich keek Ellie aan. Foekers? Dao haje we nog noeët van gehuerdj. Noe kómme we ouch nörges, dus zoeë gek waas het neet det we neet wiste waat Foekers zeen. Laot sjtaon det we wiste det wae zelf Foekers wore?! Óngertösse sjtónge die èlf angere óm ós haer te lache. Dus Ellie vroog: ‘Waat zeen det, Foekers?’ Natuurlik waerdje d’r weer ierst gelache väör de vrouw zag: ‘Foekers? Wètj gae det neet? Fietse Op Eige Kracht. Zónger elektriese motor. ‘Wae allemaol,’ wees de vrouw. ‘Sjtief knäök of neet, wae fietse zónger elektriese doping.’ ‘Behalve ich,’ reep ein vrouw achteraan. Ich bèn EO’er en toch katholiek. Elektriese Ondersteuning!’ Ze mook ein kruutsteike en wees nao de batterie achter op de draeger. De ganse groep kreeg de sjlappe lach. Ellie en ich wore toe aan get sjtevigs.

2018, waek 29