Modertaal

Welkóm bie Modertaal. Links de colum van de waek. Rechts de sjtökskes van ein paar waeke ierder. Gaeftj estebleef aan ederein door dae mien sjtökskes in de gezèt loos det Modertaal d'r weer is. Ellie en ich ouch. Noe op dees site. Reacties of vraoge, laot het mich weite.  mailto:criensfrits@hotmail.com

Column van de waek

ZÖK

Ellie en ich make de haof neet wintjerklaor. Pas op het väörjaor rume we de aoj plantje op. Zoeë höbbe we de ganse wintjer veugel in de haof die oos plantje naoloupe op zaod. Het is prachtig väör ein klócht pötters aan het werk te zeen in de lavendel. Mer neet alles kan wachte tot het väörjaor. Van de katalpa beväörbeeldj höb ich jaore geleje ein saort knotwilg gemaaktj. Ich mós waal. Op ein gegaeve moment noom dae boum ein flink sjtök van de haof in besjlaag mèt zien liëghangendje tek die alle kantje op greudje. Ónger het daak van zien groeëte blajer greudje niks mier. Noe sjnui ich hem lètst september, begin oktoeëber as de sapsjtroum sjtil ligktj, gans trök. Daomèt haoj ich de boum in bedwang.

Ein väördeil is ouch det de blajer neet mier door de ganse haof kinne wejje. Det bèn ich lekker väör gewaest. Mèt det sjnuiwerk waas ich bezig wie kleinzoon Cas van 9 jaor op bezeuk kwoom. Aan hem höb ich eine geweljige knecht dae flink aanpaktj. Hae dinktj mèt en veultj zich verantjwaordelik väör waat hae duit. Óngertösse kaltj hae mich de oere van de kop. Dees reis begós hae te vertèlle äöver You-Tub’ers. Die sjiene mèt het make van filmkes väöl geldj te verdene. In Remunj woeëntj volges Cas de allerbèste op det gebied. ‘Det kumtj ouch,’ zag hae ómdet alle gooj You-Tub’ers d’r kleier bie verkoupe.’

Väör hem te teste zag ich: ‘Dus as ich filmkes gaon make woeë ich ein paar gedichte in väörlaes, waer ich ouch riek.’ Hae keek op van zien werk en zag: ‘Det dink ich neet, opa.’ ‘En as ich d’r dan ouch nog zök bie verkoup?’ sjtèldje ich väör. Ouch det zooj niks waere, volges hem. Ich vroog wie hae det zoeë zeker wis. ‘Ómdet de jeugd neet van gedichte hèltj,’ waas het antjwaord. ‘Ouch neet as ich ze väörlaes?’ vroog ich. ‘Zeker neet,’ zag hae. ‘Wie wèts doe det?’ vroog ich. ‘Haet emes dich det vertèld?’ ‘Nae, opa, det weit ich van michzelf. Gedichte zeen saai. En die zök van dich ouch.’

2021, waek 43

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ierder colums

LUUS

Dae duit zich op wie eine bujel luus. Det zag mien vader dökker as emes mier wool väörsjtèlle as hae eigelik waas. Zoeë gebroekdje hae die oetdrökking èns väör eine elektricien dae zich inéns ‘elektrotechnicus’ begós te neume. Det waord klinktj minder gewuen, minder boers, al bleef de man precies hetzelfde werk doon: lampe ophange, sjtroum aanligke en wasmesjiener aansjloete. Ein anger sjpraekwaord zaet het zoeë: ‘Al dreugtj eine aap eine gouwe rink, het is en blieftj ein liëlik dink.’ Det idee kan natuurlik ouch väöl platter gezagdj waere. Taal blieftj taal. Van emes dae zich groeëter wool väördoon as hae waas, zagte ze vreuger nogal rechtoet: ‘Sjtróntj, waem haet dich gesjete’. Efeng.

Eigelik geit het noe äöver devaluatie van de taal. ‘WC’ klinktj netter as ‘tuuske’ en ‘toilet klinktj baeter as ‘WC’. ‘Bureaumanager’ kumtj gewichtiger äöver as ‘kantoeërchef’. ‘Dak- en thuisloze’ klinktj lang zoeë erg neet as ‘zjwerver’. Laot gaon, geine kal äöver make. In de reklaam aevel waertj flink äöverdreve. ‘Groeët, groeëter, groeëtst’ waerdje ‘super’, ‘hyper’, ‘mega’ en ‘giga’. Het is wachte op het moment det ‘giga cool’ promoveertj tot ‘tetra cool’. Of höb ich det moment al gemistj? Ich mós aan dees kwesties dinke wie Ellie ein doeës oetpakdje van de Postcode Laoterie. Ellie zal waal neet de enige zeen mèt eine ‘pries.’ Op de doeës sjtóng ‘Love, beauty and planet’. Aan de binnekant van de dèksel sjtóng ónger dezelfde tekst: ‘Natuurlike verzorging.’

Ich dach: ’Waat zooj dan ‘ónnatuurlike verzorging zeen?’ Mer det waas natuurlik flauw. Of ónnatuurlik flauw? Ich wis het aeve neet mier. Gelökkig mook de oetlègk op de binnekantj alles dudelik. Ich vertaal: ‘De Oceans Edition haor- en hoedverzorgingsprodukte zeen verriektj mèt doerzame en natuurlike ingrediënte. De formulering, verriektj mèt Marine Algae, hydrateertj de hoed.’ Ierlik gezagdj klónk det neet geröstjsjtèllendj. Mer gelökkig wore de flesse gemaaktj van ‘100% ocean bound plastic zónger silicone en kunstmaotige kläörsjtóf.’ As det gein dudelike taal is! En waat zoot in die flesse? ‘Shower gel’ en ‘hydratating shampoo.’ Gerei dus väör te douche en de haor te wasse. Ouch zeip duit zich op wie eine bujel luus.

2021, waek 42

WAS


Ich wis neet det d’r nog zón mansluuj besjtónge. Alles zoot sjeif aan de miens. De achterkantj van ziene gaberdien waas rechts langer as links. De bandj dae mer door eine van de drie lusse ging, hóng aafgezaktj äöver de vot. De vaal alpinomöts sjtóng sjeif op ziene kop. De klitte haor sjtoke achter zien oere ómhoeëg asof ze noeët eine kamp haje gezeen. Ónwillekeurig keek ich nao ónger. De linker- en rechtersjoon zote aan de goje voot, waat ich neet haaj verwachtj. Hae en zien vrouw sjtónge op de mertj aan de kraom mèt óngergood. ‘Vinjs se dees neet sjoeën?’ vroog de vrouw. Ze heel hem ein krietwitte óngerbóks väör. ‘Det is èns get angers.’

‘Ich hoof niks angers,’ zag de man. ‘Zjwarte óngerbókse zeen mich good. ‘Dit is gein óngerbóks,’ verbaeterdje de vrouw hem. ‘Det is aojerwetse kal. Dit is ein sjlip.’ ‘Is kal van vreuger neet good,’ vroog hae knebbig? ‘Het geit neet óm waal of neet good,’ kaatsdje de vrouw trök. ‘Sjlip is get angers as óngerbóks, is modern, neet zoeë boers.’ De man versjaof zien alpinomöts. ‘Get angers of neet, ich hoof gein witte óngerbóks en ouch gein witte sjlip.’ ‘Doe, doe, doe …‘ sjtameldje de vrouw. ‘Det is altied hetzelfdje mèt dich. Woeëväör wils se neet éns get angers aan de vot?’ ‘Ich draag altied zjwarte óngerbókse,’ zag hae. ‘Daoväör!’ Het klónk vastbesjlaote.

‘Doot het dan väör mich ein plezeer te doon,’ heel zuuj aan ‘Ich mót de was op de draod hange. Van ein witte sjlip waer ich blie. En die kläör zooj dich good sjtaon. Echt èns get angers.’ Hae sjödje van nae. ‘Woeëväör in godsnaam neet?’ zuchdje de vrouw theatraal. ‘Ómdet mien vriendin det neet wiltj,’ deej hae de toeën van de vrouw nao. Het klónk plaogerig mer de vrouw haaj het neet in de gate. ‘Dien vriendin? Höbs doe ein vriendin? Woeëväör?’ Hae haoldje de sjouwers op. ‘Det is éns get angers.’ Inèns veel het kwartje bie de vrouw. ‘Doot mer drie van die witte,’ zag ze taege de verkuipster van de kraom. ‘Zien vriendin duit de was waal.’

2021, waek 41

HAAS


‘Lang neet mier gezeen,’ zag de verkuipster vruntjelik, asof ze blie waas det ich de winkel binnesjtapdje. Het maedje haaj geliek. Ich kóm neet dök in de sjlechterswinkel. Mèt ein hoeshaoje van twië man höbs se neet väöl vleis nuedig, zeker neet as se minder vleis wils aete. En det wille Ellie en ich. Väör het milieu en väör ószelf. Wie minder vèt wie baeter. Alles bie-ein zal oos ‘dieet’ mesjien hoeëgoet ein verke per jaor sjille, mer eder verke minder is mètgenaome. Zeker väör det gesjpaardj verke zelf. Dus ich kóm inderdaad neet väöl bie de sjlechter. De meiste kiëre geit Ellie troewes vleis haole. En det is hoeëgoet èns per waek. Dus kins se naogaon det zón verkuipster mich dök lang achterein neet zuut. Zeker as het maedje toevallig net vrie haet as ich de boeëdsjappe doon.

‘Ich dich ouch neet,’ zag ich aeve vruntjelik. ‘Ich höb dich waal gemistj, iërlik gezagdj.’ Ich bedoeldje d’r niks mèt, mer het waas waal waor. Al waas het zeker neet waor op de maneer wie emes zooj kinne dinke det het waor waas. Het maedje haet gewuen eine flotte móndj, zitj noeët verlaege óm ein pittig antjwaord. Van zòn types haoj ich. Wie ich jaore geleje mondeling exames Nederlands aafnoom, zag ein kandidate èns: ‘Meneer, vraog èns get waat ich waal weit. Zoeë vinj ich d’r niks aan. Gae waal?’ De gecommiteerdje en ich móste d’r hertelik mèt lache. Vanaaf det moment leep het exame wie eine trein. Efeng.

‘Wie geit het mèt uch?’ vroog de verkuipster. ‘Klage doon ich neet,’ zag ich, ‘mer ich loup wie eine aoje miens. Mien häöpe zeen versjlete en de rest van de knäök ouch.’ Het maedje bekeek mich van ónger tot baove en zag: ‘As ich uch waas koch ich mich verkespuet. Hie dees twië.’ Dao is gein baeter medicien väör uer klachte’ Het keek mich bloodserieus aan. ‘Maens se det echt?’ vroog ich, ‘of hèls se mich väör de gek?’ ‘Ja nae,’ zag het. ‘Zeker neet. Het verke woeë dees puet van wore, leep d’r pas geleje nog op wie eine haas.’

2021, waek 40