Modertaal

Welkóm bie Modertaal. Links de colum van de waek. Rechts de sjtökskes van ein paar waeke ierder. Gaeftj estebleef aan ederein door dae mien sjtökskes in de gezèt loos det Modertaal d'r weer is. Ellie en ich ouch. Noe op dees site. Reacties of vraoge, laot het mich weite.  mailto:criensfrits@hotmail.com

Column van de waek

FORNUUS


Doe liers emes pas kinne as se mèt hem mós deile. Bedoeldj is dan het deile van de inboedel van ein hoes nao ein sjterfgeval. De waerde is dök väöral emotioneel, zitj in herinneringe aan ein väörwerp. Daoväör kan het deile families oetein riete. Zeker as dao anger probleme in mètsjpele, of aafgunst. Nog mer gezjwege äöver vreigel tösse eige kinjer en aangetrouwdje. Pas huerdje ich het verhaol van twië breurs oet Hoensbrook. Ze krege herrie äöver ein fornuus det bie mam in de käöke haaj gesjtange. Det erfsjtök sjtóng in het sjeurke ónger sjtaof en sjpinnewebbe weg te roeste. As kindj haje de breurs väör het fornuus mótte zorge. De kit mèt kaole mós altied vol naeve het fornuus sjtaon. En de plaat mèt de ring móste saoterdes waere gesjoerdj, tot alles blónk wie eine sjpegel. Angers krege de jónges ze gerete mèt sjtaove-iezer of matteklopper. Mam mepdje d’r gaer en flink op los.

De breurs bleve herrie make äöver waem het fornuus zooj erve. Oeteindelik kreeg häör zöster häör zoeë wied det ze wole laote. Dae wón kreeg het fornuus, mer mós € 200 van zien erfdeil inlevere. De aodste wón. Hae haaj ein paar waeke flink werk väör de zaak zuver te kriege en op te knappe. Achteraaf bleek het toch neet mier het fornuus te zeen van zien herinneringe. Zien vrouw wool de klómmel neet èns in hoes höbbe sjtaon.

Van erme ozel zatte ze het op Marktplaats. Geine hóndj haaj interesse. Zoeë zakdje de vraogpries nao € 100. De jóngste broor kreeg dao lócht van en sjtuurdje d’r eine vrindj op aaf. Nao väöl hanjele kreeg dae vrindj het fornuus mèt väör € 50. Hae goof het aan de verlezer as cadeau väör ziene verjäördaag. Dae sjtuurdje zien aojer broor mèt Noejaor ein foto van het formuus mèt de bèste winse en de triomfantelike vraog: ‘Höbs doe het aod sjtaove-iezer nog thoes ligke?’ Het antjwaord waas aeve triomfantelik: ‘Jao! En de matteklopper ouch nog. Kóm ze dich mer allebei haole.’ Det haet de jóngste noeët geriskeerdj. De aodste sjtaaltj te väöl op zien moder.

2021, waek 24

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ierder colums

KUIT


‘Opa, as doe ein koe woors en ich trok dich keihel aan de sjtert, waat zoojs doe dan doon?’ Ich zoog de klucht van het jungske en de gesjrókke koe väör mich. En ouch de konsekwenties. Het antjwaord floepdje mich d’r oet. ‘Jóng, dan lag ich dich ein flinke, weike flaai op de kop.’ Det waas natuurlik neet volges het Handjbook Correct Taalgebroek, mer ja, ich zag waat ich dach. In de taal wie ich het dach. Waat haaj ich as koe troewes angers mótte zègke? ‘Au, neet doon?’ Of: ‘Ich zooj mesjien van sjrik per óngelök mien óntlasting loslaote en dich dan mäögelik op dien köpke kinne rake.’ Natuurlijk neet, mien antjwaord pees precies in de situatie die het kindj mèt zien vraog opreep.

Ellie keek mich dónker aan. ‘Kins doe de wichter neet èns get fatsuunliks liëre. Altied dae sjtómme kal.’ Ich vónj det neet redelik. ‘Op ein raar vraog gaef ich ein raar antjwaord,’ verdedigdje ich mich. ‘Dae rare kal liëre de wichter van dich,’ zag Ellie. Det is natuurlik neet waor. Op taalkundig gebied versjille de pedagogiese inzichte van oma en opa aaf en toe. Det is waal waor. Gelökkig väör de kinjer troewes. As die allein mer taal huere die is goodgekäördj door de VOTTT (Vereining  Oma’s Taege Twiefelechtig Taalgebroek) misse ze väöl. Want taal is mier as allein correcte zinne en nette wäörd. In taal zitte ouch emoties, gekkigheid en plezeer, döbbele bäöm en verborge bedoelinge. Det mós se as kindj liëre aanveule, angers is het later lestig väör cabaret of literatuur te begriepe.

De jóng haaj oos discussie gevolgdj. ‘Wie kums se bie die raar vraog?’ vroog Ellie. ‘Op sjoeël geliërdj zeker?’ Het antjwaord waas sumpel. ‘Nae, bie het foetballe. De trainer vertèldje det hae ein koe aan de sjtert haaj getrokke wie hae net zoeë aod waas as wae. Hae zag det we thoes mer móste vraoge waat ein koe dan duit. Mam wist het neet. Die zag: “Vraog mer aan opa.” ‘Enne,’ vroog Ellie, ‘kloptj het waat opa zag?’ De jóng sjtraoldje. ‘Neet op de kop, recht in die kuit.’

2021, waek 23

SJPUIT 2


Ellie en ich ginge väör de twiëdje sjpuit nao de testsjtraot in Remunj. De iërste haje we gehadj in Gelaen. Dao was het perfect geregeldj. In Remunj ouch, dachte we, want we móste óm ein minuut äöver half twië daon zeen. As se zoeë exact kins planne, mót alles waal toet achter de komma kloppe. Väör het sjtrak sjpuit-sjema neet in de war te bringe, wore we prónt op tied. Het leek waal of ederein zich óm 13.31 u. mós melje. Dus aan de ingank sjtröpdje het zich al get. De jóng aan de balie wees ós door nao cabine 1 of 2, ómdet wae Pfizer krege. De waeg nao de verlossendje prik waas afgezatte mèt sjpanlintj.

Oos route leep langs twië cabines väör ein sjpuit mèt Moderna. Dao wore bekans gein leefhöbbers väör. Dus Ellie en ich sjtónge in ein lang rie die geholpe waerdje door de twië sjpuiters van cabine 1 en 2 . In de däöre van de anger cabines sjtónge de sjpuiters mèt de erm äöver ein te wachte op klantje die d’r neet wore. Efeng. Dao waas nörges eine sjtool väör miense die sjlecht op de bein wore, bienao ederein dus. Achter de móndjkepkes waerdje geknaoterdj. Det doon miense dök väöl te gauw, mer dees reis haje ze geliek. De man achter ós kwoom ónplezerig dun bie sjtaon. ‘As ich det gewete haaj,’ zag hae, ‘waas ich heim gebleve. Ich bèn eigelik taege die sjpuit. Ich haaj ze allang mótte höbbe troewes. Mer det moch neet, de vrouw haaj corona.’

Fatsoenshalve vroog Ellie: ‘Is ze d’r weer good aan?’ ‘Natuurlik,’ zag hae. ‘Dae ganse corona sjtèltj niks väör. Mer mien vrouw wool det ich toch väör ein sjpuit ging.’ ‘Versjtenjige vrouw,’ zag Ellie. ‘Nou,’ knaoterdje hae, ‘die sjpuit kriege doertj angers langer as genaeze van corona.’ Mét het aanhuere van ziene kal, sjaote we óngertösse langzaam op: Ellie nao cabine 2, ich nao 1. Het sjpuite ging flot en degelik. Wie we boete sjtónge, zag ich net get äöverdreve: ‘Precies 14.31 u.’ ‘Begins doe noe ouch al te knaotere,’ keef Ellie. ‘Sjpuit èlf!’

2021, waek 22

HAOR


Ellie en ich lepe röstig door de bos. Op eine veersjpróng sjtóng ein koppel van oze doon häöre hóndj flink te borstele. Dae leet zich de behanjeling mèt taegezin gevalle. En dan zègk ich het nog netjes. De man waas neet groeët, mer heel de hóndj sjtevig aan de halsbandj vast. Ellie en ich haje ziene naam al van wied gehuerdj. Óm de haverklap klónk het: ‘Sjtank sjtil, Lempes. Blief sjtaon, Lempes. Braaf zeen, Lempes.’ Aan het saort taal waas te huere wie erg het baasje zich opreet äöver de hóndj. Ein streepke hoeëger op de sjaol van ergernis waas het al: ‘Noe doot dich èns ein minuut keduuk, sjtóm kaof.’ As de wiezer gans in het roeëd ging, kreeg de hóndj wäörd nao de kop gesjlingerdj woeë we ós vreuger väör móste beechte.

Het leek neet het juuste moment väör ein gesjprek aan te knuipe. Dus Ellie en ich wole al naeve häör doorloupe, wie de man zag: ‘Sjaftj uch mer noeët eine jachthóndj aan. Die loestere väör geine maeter. Allei, waerse prengel, noe veug dich èns. Ich doon dit väör het vrouwtje,’ zag hae taege ós. ‘Angers haaj ich dich allang aan de kantj gedaon mèt die haor van dich,’ foeterdje hae taege de hóndj. Dae keek sjöldjbewustj nao het vrouwtje. ‘Het is waal ein sjoeën biëst,’ zag Ellie. De vrouw keek Ellie dankbaar aan.

‘Jaomer genóg is het deer neet van emes angers,’ snoefdje de man. ‘Allei, nöt mormel. Af.’ Ellie deej eine traej trök. ‘Wae zeen pas ein half oer doondje,’ ging de man wiejer. ‘Kiek èns waat eine houp haor al óm ós haer ligkjt. Vintj gae det normaal?’ Het waas inderdaad zoeëväöl haor det se d’r ein klein kössesjloop mèt haats kinne völle. ‘Noe, mèt dae corona,  duit mien vrouw mich thoes de haor,’ grauweldje de man. ‘Ich zit waal sjtil. Tot Mieks klaor is.’ Mieks keek hem van ónger oet aan en zag: ‘Het is det se braaf loesters, angers haaj ich dich allang aan de kantj gedaon. En aevel, doe bès gewuen jaloers op Lempes. Det dae waal nog haor haet.’

2021, waek 21