Modertaal

Welkóm bie Modertaal. Links de colum van de waek. Rechts de sjtökskes van ein paar waeke ierder. Gaeftj estebleef aan ederein door dae mien sjtökskes in de gezèt loos det Modertaal d'r weer is. Ellie en ich ouch. Noe op dees site. Reacties of vraoge, laot het mich weite.  mailto:criensfrits@hotmail.com

Column van de waek

SJTRÄÖTJE

 

Ellie keek mich raar aan gister. Mesjien mót ich ierst get oetligke. Ein sjträötje is get angers as ein klein sjtraot. Het is mier ein waegske det d'r ein bietje vergaete bie ligktj. Woeë se neet gauw kums as se d'r niks te zeuke höbs. Aan het waord 'sjträötje' mós ich dinke wie ich mét wanjele naeve de kèrk door leep, nao Ónger de Wieje, het sjträötje woeë ich bèn gebaore en tot miene viefdje verjäördaag höb gewoeëndj. Ich probeerdje mich väör de geist te haole woeë mien gebaortehoes precies haaj gesjtange. Mer ich waas mich neet zeker. Det Ónger de Wieje ein sjträötje waas, is waal zeker, want in het lètste hoes woeëndje sjträötjes Driek.

Op ein noew hoes nao, wore de paar hoezer die d'r loge aod. Det van ós haaj aan de väörkantj mer eine kleine raam naeve de väördäör. Dao naeve waas ein sjmaal sjeurport. Taege-äöver ós loog ein sjtök sjmeeldje en graas mèt Canadaas buim tot aan de baek. Achter het hoes leep de haof tamelik sjtiel ómhoeëg nao de Nunhemse waeg. Wie klein ich ouch waas, ich kós vanoet mien sjlaopkaemerke door de raam zoeë de haof in sjtappe. Ich vónj Ónger de Wieje toen al ein romanties sjträötje. Noe is het ein echte sjtraot, aan eine kantj volgeboewdj. Geasfalteerdj ouch. Det waas in miene kinjertied neet. As het haaj geraegeldj mós ich tösse de peul door nao het dörp väör boeëdsjappe te haole bie An van de bekker.

Later wie Ellie en ich vriedje, ginge we vanoet danszaal Geelen as het dónker waas nao boete. De lócht op. We sjaote intrintj altied naeve de kèrk door nao Ónger de Wieje. Dao waas het óndanks de verangeringe nog altied romanties. Gebaortegróndj blieftj trékke. We sjtónge väöl sjtil ónger het wanjele. Mier gaon ich dao neet äöver vertélle. As emes later vroog woeë wae wore gewaest, waas ós vast antjwaord: 'Ein sjträötje óm geloupe'. Det ging mich allemaol door de kop wie ich dao leep. Wie ich thoes kwoom, vroog Ellie. 'Woeë bès se gewaest?' 'Och,' zag ich, 'ich höb ein sjträötje óm geloupe.'

2019, waek 25

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ierder colums

SJPRAEKOEËR

 

Bie de dokter in Häör zoot eine aoje man in de wachtkamer. Hae kós mich waal, want hae kaldje mich drek aan wie ich mich taege-äöver hem zat. 'Det waas sjoeën väörig jaor.' Ich keek hem vraogendj aan. 'Det tonieël op het kesjtiël,' zag hae. 'Man, waat höb ich genaote.' Hae haaj het äöver 'In de geist van graaf Filips.' het sjtök det ich zelf höb gesjreve. 'Det waas zeker hiel sjoeën,' zag ich. 'Mer in september kumtj in Haelen op de Sjpik ein sjtök det net zoeë sjoeën is. Allein angers, äöver de aorlog en het verzèt.' Hae leet mich neet oetkalle. 'Dao höb ich al kaertjes väör. Ich haop allein det ich det nog haol.'

Det waas ein antjwaord woeë ich sjtil van waerdje. Zoot ich taegeäöver eine miens dae wis det het waas aafgeloupe? Ich dors het neet te vraoge. Det hoofdje ouch neet. 'Zoeë lang as ich weit,' ging hae verder, 'aet ich sjmörges gebraoje herste, mèt twië bótterhamme. Witte mik mèt zjwart broeëd, flink gesoptj in het vèt.' Hae keek d'r hiel dreuvig bie. 'Det vónj ich vreuger lekker,' zag ich. 'Det is noe ouch nog lekker,' ging hae verder. 'Mer de dokter haet het mich verbaoje: gein witte mik mier, gein vèt en dus ouch gein herste. Mien bloodvate, miene blooddrök, mien cholestorol, niks dougtj mier aan mich. As ich mien aete neet veranger, gaon ich doeëd. Ich höb d'r geine aard mier aan väör mich sjmörges aan taofel te zitte. Gries mik mèt geitekiës, dao waertje eine miens sjagrijnig van.'

Ich sjadje hem achter in de sevetig. 'Waem zaet det gae doeëd gaotj?' vroog ich. 'De dokter.  As ich neet angers gaon aete, is het aafgeloupe mèt mich.' Waat mós ich dao op zègke? 'As gae waal angers gaotj aete, gaotj gae ouch doeëd. Det weit ich hóngerd procent zeker.' Ich zag het ein bietje lóchte, mer of hae det haaj begrepe? 'Bès doe ouch dokter? Des doe det zoeë zeker wèts?' Ich sjödje de kop van nae. 'Waat jaomer', zag hae. 'Angers kwoom ich in het vervolg bie dich op sjpraekoeër.'

2019, waek 24

 

NIKS

 

Ellie leep eine winkel in. Ich wachdje in de Alkmaarse zón, mèt de rögk taege eine gevel tot het trökkwoom. Aan de äöverkantj van de sjtraot zoot eine man in de bloeëte pens met eine sjtek in ein rioolpöt te sjerre. Zien korte bóks waas geräöfeldj en zien sandele vele hem van de veut. Vèttige veut. 'Poetjes,' zooj mien moder gezagdj höbbe. De haor van de miens peekdje alle kantje oet. Hae zoot op ein huukske en heel de sjtek sjtevig in zien rechterhandj. In de linkerhandj brandje ein sigaret. De miense lepe hem mèt ein bäögske väörbie en hele hem óngertösse ónopvallendj in de gate. Ein vrouw sjprook hem aan. 'Waat zeuktj gae, meneer?' Ze mós häör vraog twië kiër herhaole.

De man keek aeve op en sjerdje door. 'Niks', klónk het, en in de gang mós hae effe hooste. Eine echte roukershoost, woeë get achteraan kwoom. Det fluumdje hae mèt ein pisbäögske naeve zich in de rioolpöt. De vrouw goof neet op. 'Woeëväör zeuktj gae dan, as gae niks zeuktj?' De man keek weer effe ómhoeëg. 'Woeëväör? Väör get te vinje natuurlik.' Het klónk hiel deep en filosofies. Det mót de vrouw ouch höbbe gedachtj. 'Mer waat wiltj gae dan vinje?' De man begós get helder in de pöt te poeëke. 'Ich wil niks vinje.' De vrouw zoog mich mètloestere. 'Mer as gae niks wiltj vinje, woeëväör zeuktj gae dan?'

De man verrooj mèt zien gans lief det hae het gevraog meug waas. 'Ómdet ich het kwiet bèn natuurlik.' De vrouw waerdje gek. 'Mer waat zeetj gae kwiet?' Het antjwaord waas väör mich logies. 'Niks.' De vrouw goof neet op. 'En as gae niks gevónje höbtj, waat dootj gae dao dan mèt?' Hae keek weer nao häör op. 'Niks.' De vrouw haaj het neet mier. 'Gae zeetj niks kwiet, zeuktj nao niks en as gae niks höbtj gevónje, dootj gae dao niks mèt?' De man knikdje en poeëkdje wiejer in de pöt. 'En dan,' vroog de vrouw, 'waat dootj gae dan?' Jaomer genóg kós ich het antjwaord neet verstjaon. Ellie kwoom aangeloupe en zag: 'Ze haje niks.'

2019, waek 23

AENDJ

 

Ellie en ich sjtónge op de brögk äöver de reling nao ónger te kieke. Het water sjtruimdje hel. Het waas bekans zjwart. Óm de peilers in het midde van de brögk zote ein paar aendje zich nao. Het leek op ein sjpelke tikkertje. Het waas vreug in het väörjaor, dus het zal waal ein 'poging tot versiere' zeen gewaest. Ich waas blie det ich gein aendj waas en in ieskaod water achter Ellie aan mós zitte. Ein sjtökske wiejer op waas oos hotel. Dao ginge we haer. Dan waas natuurlik waal mét mich te kalle. Ellie lag mich ein handj in de nek en begós mich zaocht te sjtrieke. Haaj het mien gedachte geraoje? Eine miens kwoom naeve Ellie sjtaon, keek nao ónger in het water en zag: 'Dao zooj ich noe neet in wille ligke. Gae waal, mevrouw?'

Het waas ein akelige vraog, zeker ómdet de man ein gezicht haaj det neet zooj missjtaon in 'Opsporing Verzocht.' Hae goof Ellie gein kans väör te antjwaorde. 'Ich höb d'rin gelaege. Óm deze tied van het jaor. En ouch van de daag. Kintj gae zjwumme, mevrouw? Ich waal. Good zelfs. En toch móste ze mich d'roet haole. Zoeë kaod is det water en zoeë hel sjtruimtj het. Probeer het mer èns.' Hae mook ein bewaeging asof hae Ellie wool vastpakke óm hem... Det zal waal neet de bedoeling zeen geweest. Toch goof ich de kaerel gein kans väör te laote zeen waat dan waal zien bedoeling waas. Ich greep ziene erm, duudje hem van Ellie weg en zag: 'Wae gaon wiejer.'

Of Ellie gruets op mich waas, weit ich neet, mer het zag: 'Det waas ein kordate redding, meneer Criens.' Ich knikdje en zag väörzichtig: 'In films kriege redders altied ein sjoeën beloeëning.' Ellie keek mich ónnuezel aan. 'Jaomer, dit is gein film. Mer waat zoojs se angers gehadj wille höbbe?' Ich deej asof ich dao äöver mós naodinke en zag: 'We zoje väör de aardigheid väör aendj kinne gaon sjpele.' Ellie trok ein vies gezicht en reep: 'Doe dinks toch neet det ich mèt dich det kaod water ingaon.'

2019, waek 22

LAKES

 

'Ich zègk dich det se kums. Väör de lètste kier.' Die zin haaj ich de vrouw al tiën kiër huere zègke. Mer in ein bös mèt miense die allemaol de aom inhele, klónk het eders kier aeve dreigendj. Ellie en ich zote mer twië banke achter häör. De vrouw sjprook neet in häöre mobile tillefoon, ze kaakdje. Asof de man aan de angere kantj van de lien häör ouch zónger apparaat mós kinne huere. Ze haaj hem al flink de jas oetgevaegdj. Óngezjeneerdj, asof ze thoes waas en neet in de bös zoot van Vénlo nao Remunj. Mesjien kós het häör niks joeke det ederein zoot mèt te loestere. Mèt roeëj uerkes. De miense keke zich óngerein aan, kóste soms häöre lach amper inhaoje as d'r weer ein sappige oetdrökking door de bös vlaog. Jaomer genóg wore de meiste wäörd neet gesjiktj väör deze nette column.

De vrouw sjprook ein taal die rechtsjtreeks van de sjtraot kwoom. Ierder nog oet de gäöt naeve de sjtraot. Graof en creatief, vol sjeldjwäörd. 'Óngesjaore pisbak' waas óngevier het netste. Het waas dudelik det se baeter gein ruzie mèt häör kós kriege. Nemes vroog häör dan ouch get röstiger te kalle. Ouch de chauffäör neet dae häör in de sjpegel in de gate heel. Väör de zekerheid reep ze nog èns door de tillefoon: 'Ich zègk dich det se kums. Väör de lètste kier.' En dao drek achteraan ein zin die mich ouch al drie kier waas opgevalle: 'Op de kèrkhaof ligke d'r genóg die mich lever neet taege wore gekómme.'

Det waas ein heftig dreigement. Het kós niks angers beteikene as: 'Doe kums, kaerel, of ich maak dich eine kop kleiner. Ich begreep het probleem aan de angere kantj van de lien gans. Kómme, beteikendje ein cónfrontatie mèt dees versjrikkelike vrouw. Neet kómme, beteikendje de doeëd. Ich waas blie det ich neet väör de käös sjtóng. Zeker neet wie het miens mèt ein leef sjtum van toeën verangerdje. 'Kóm op noe, junke, doe kums toch zeker. Dan pak ich dich nog èns duchtig, wie se det zoeë gaer höbs, ónger de lakes.'

2019, waek 21